ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਾਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨਾਲ ਨਾ ਰਲਾਓ, ਜੋ 29 ਮਾਰਚ 1748 ਨੂੰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜੰਗੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਅਪਣਾਇਆ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਦੋ ਤਰੀਕਾਂ: ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਨੇ 6 ਅਗਸਤ 1978 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 13 ਅਗਸਤ 1978 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਛੇ ਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਇਨਫ਼ੋਬਾਕਸ ਵਿੱਚ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਦੀ ਤਰੀਕ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਸਿਰਫ਼ “ਉਸ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ” ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਗਸਤ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੱਕੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ: ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 2005 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਗਰੋਂ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਆਏ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)। ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਹਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਮਈ 2016 ਵਿੱਚ ਪੰਚ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰਲੇਵੇਂ ਮਗਰੋਂ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਲੀ ਹੋਈ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ “ਸੇਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ”। 2017 ਤੱਕ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਚੀਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਿਖਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜ਼ ਹਨ। ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿਆਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਇਨਫ਼ੋਬਾਕਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 29 ਸਤੰਬਰ 1981: ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਬੰਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਲਾਈਟ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ “ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ” ਅਤੇ ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ “ਲੋੜੀਂਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ” ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚਾਰ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਜ਼ਾ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1994 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
• 1982 ਤੋਂ 1994: ਡੇਲੀਓ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਰੱਖੀ। 6 ਅਗਸਤ 1998 ਨੂੰ ਇਹ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਅਤੇ ਡੇਲੀਓ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ।
• ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ 5 ਜੂਨ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਾਰਚ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 6 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੰਦ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ 42ਵੀਂ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਮੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੰਦ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰੈਫ਼ਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਕਥਿਤ ਲੁੱਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ।
• 5 ਜੂਨ 2012: ਇਸ ਨੇ ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ 422 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਛਾਪੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੇਲੀਓ ਮੁਤਾਬਕ 220 ਨਾਂ ਹਨ।
• ਜੁਲਾਈ 2024: ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 74 ਸਾਲ ਸੀ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਲੜਦਾ। ਚੋਣਾਂ ਨਾ ਲੜਨ ਬਾਰੇ ਇਸ ਦਾ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਦਾ ਨੀਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਜੋ ਮੰਡ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੀਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਪੰਦਰਾਂ ਮੈਂਬਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਨੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਬੇਮਾਨੀ ਹਨ, ਯੂਐੱਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। 26 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਪੰਚ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਜਥਾ, ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੱਕ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਡ ਨੇ 1986 ਦੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਮੌਕੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਪੜ੍ਹਿਆ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਧਰਮਕੋਟ, ਮੋਗਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੰਥਕ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਚੀਮਾ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।