ਬਹਿਸ

ਕੀ 2015 ਦਾ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ?

ਬਹਿਸ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਚੱਬੇ ਦੇ 13 ਮਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕੌਣ ਸੱਦ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ, ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਾਅਵਾ: 10 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਚੱਬੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਇਕੱਠ ਅਸਲ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਅੱਜ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਮਤੇ ਅਸੂਲੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰੱਦ ਅਤੇ ਬੇਅਸਰ ਹਨ" ਅਤੇ ਕਿ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ 1925 ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਨੂੰ "ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ" ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 2017)। ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਅਮਨਦੀਪ ਸੰਧੂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕੌਮ ਪੂਰਾ ਇਕੱਠ ਸੱਦ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੀ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ" ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ "ਖਾਪ ਪੰਚਾਇਤ, ਬੱਸ ਗਿਣਤੀ ਵੱਡੀ" ਕਿਹਾ। ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦੂਰ ਰਿਹਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।

ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੇ ਤੱਥ:

ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਹ ਚੱਬੇ ਵਿਖੇ ਉਦੋਂ ਸੱਦਿਆ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਗਿਣੇ। ਇਸ ਦੇ 13 ਮਤਿਆਂ ਨੇ ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਈ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਤੱਕ ਦੋ ਹੋਰ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਥਾਪੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੋਂ "ਫ਼ਖ਼ਰ-ਏ-ਕੌਮ" ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।
ਇਹ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਈ ਗਈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 2017)। ਇਕੱਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜੋ "ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬਾਦਲ) ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ" (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 2015)।
ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ "ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ" ਅਤੇ "ਸਰਵਉੱਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਸਨ"। ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਜਾਂ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। 26 ਜਨਵਰੀ 1986 ਦਾ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਸੱਦਿਆ ਸੀ (ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼)।
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਟੀਵਿੰਡ ਵਿਖੇ 20 ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਆਈਪੀਸੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 124-ਏ (ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ), 153-ਏ, 153-ਬੀ ਅਤੇ 120-ਬੀ, ਯੂਏਪੀਏ ਦੀ ਧਾਰਾ 13(1) ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 66-ਐੱਫ਼ ਹੇਠ। ਇਹ ਕੇਸ "ਜਸਟਿਸ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2018 ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ" (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਸਮਾਨਾਂਤਰ" ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਔਖ ਆਈ। 26 ਮਈ 2025 ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਮੰਡ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ, 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ "ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਧੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ" (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
2 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਫ਼ਖ਼ਰ-ਏ-ਕੌਮ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ 2015 ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸੱਦਿਆ ਸੀ (ਪੀਟੀਆਈ, ਆਊਟਲੁੱਕ)। ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਰਹੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਕਰਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਾਈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।

ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ: ਹਮਾਇਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਫ਼ੁਰਮਾਇਆ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਲਾਹ ਬਣੇ ਉਹ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ (ਗੁਰਮਤੇ ਬਾਰੇ ਲੇਖ)। ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਸਲੀਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਊਂਡ ਟੇਬਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ "ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀਆਂ ਦਰਜਨਾਂ ਬੇਰੋਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ" ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਲਗਭਗ 100 ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਵਫ਼ਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ" (ਏਸ਼ੀਆ ਸਮਾਚਾਰ)। ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਢੰਗ ਦਾ ਸਵਾਲ ਅਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ: 26 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਪੰਚ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ਜਥਾ ਅਤੇ ਹਵਾਰਾ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ (ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼)।

† ਪੰਥਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਸੱਦਿਆ: ਨਾ ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ, ਨਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ, ਨਾ 1925 ਦੇ ਐਕਟ ਹੇਠ। ਇਸ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਥ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਲਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇਕੱਠ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤ ਦੋਵਾਂ ਕਸੌਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਇਕੱਠ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 10 ਨਵੰਬਰ 2015) ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਸੰਬਰ 2024 (ਪੀਟੀਆਈ) ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2025 (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ) ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ: ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਕਿਸੇ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ 2015 ਦੇ ਇਕੱਠ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਢੰਗ ਬਾਰੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਮਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਧੂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿ ਥਾਪੇ ਗਏ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਤ ਹੈ; ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਰ ਮਾੜੇ ਢਾਂਚੇ ਵਾਲੇ ਇਕੱਠ ਬਾਰੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਜੋ 2015 ਦੇ ਇਕੱਠ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਵਾਰਾ ਕਮੇਟੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ 2015 ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਢੰਗ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਸਦੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਵੇਖੋ

ਸਰੋਤ

Sarbat Khalsa Passes 13 Resolutions (10 Nov 2015; SGPC president Makkar's statement), SikhNet. sikhnet.com
At Sarbat Khalsa, hardliners appoint Hawara Akal Takht jathedar (GS Paul, 10 Nov 2015), The Tribune. tribuneindia.com
Jathedars under SAD's influence: Sikh leaders (Chabba, 10 Nov 2015), The Tribune. tribuneindia.com
Subverting A Popular Movement: How The Sarbat Khalsa Was Hijacked By Radical Sikh Bodies (Amandeep Sandhu, 11 Nov 2015), The Caravan. caravanmagazine.in
Rise of 'parallel' jathedars (Amritsar, 20 Oct 2017), The Tribune. tribuneindia.com
Sarbatt Khalsa (entry by Major Gurmukh Singh), The Encyclopaedia of Sikhism (ed. Harbans Singh), Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org
Gurmata, The Encyclopaedia of Sikhism (ed. Harbans Singh), Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org
Sarbat Khalsa 1986: A Copy of the Gurmata (Resolutions), Sikh Siyasat News. sikhsiyasatnews.net
Papalpreet faced sedition charges before Ajnala clash (26 Mar 2023), The Tribune. tribuneindia.com
Gargaj meets Mand, says no place for factionalism in Panth (27 May 2025), The Tribune. tribuneindia.com
Akal Takht Issues Religious Punishment For Sukhbir Singh Badal For 'Mistakes' By Shiromani Akali Dal Govt (PTI, 3 Dec 2024), Outlook India. outlookindia.com
Akal Takht imposes tankhah on Giani Gurbachan Singh over 2015 pardon to Dera Sacha Sauda chief (8 Dec 2025), The Tribune. tribuneindia.com
Sarbat Khalsa: Historical context and contemporary framing (Prabhsharanbir Singh and Jasleen Singh, 17 Nov 2015), Round Table India. roundtableindia.co.in
Sarbat Khalsa at Chabba historic, but may have been hijacked (11 Nov 2015), Asia Samachar. asiasamachar.com
Remembering the 1986 Sarbat Khalsa and Revitalizing Panthic Leadership (1 Feb 2026), Sikh Siyasat News. sikhsiyasatnews.net

ਜੁੜੇ ਹੋਏ

ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ

ਘਟਨਾਵਾਂ

ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ

ਬਹਿਸਾਂ

ਸਰੋਤ