ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫ਼ੋਰਸ (ਕੇਸੀਐੱਫ)

ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫ਼ੋਰਸ (ਕੇਸੀਐੱਫ) 1980ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜੋ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ “ਜਨਰਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ” ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1984 ਵਿੱਚ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਫ਼ਰਵਰੀ 1986 ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਆਗੂ, ਤਰਤੀਬ ਵਾਰ

• ਭਾਈ ਮਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਚਹੇੜੂ, ਜੋ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਫ਼ਰਵਰੀ 1986 ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਆਗੂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 8 ਅਗਸਤ 1986 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਨੇੜੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 1987 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਹਨ; ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਲਾਭ ਸਿੰਘ (ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ) ਨੇ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਹ 12 ਜੁਲਾਈ 1988 ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਟਾਂਡਾ ਨੇੜੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
• ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
• ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਸੀਐੱਫ ਵੱਸਣ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫ਼ਰਵਾਲ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਵੜ ਅਤੇ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਹਰ ਧੜਾ ਵੱਖਰੀ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 10 ਅਗਸਤ 1986: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਵੇਲੇ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਰਹੇ ਜਨਰਲ ਅਰੁਣ ਵੈਦਿਆ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸੀਐੱਫ ਦੇ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪੰਥਕ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• 12 ਜੁਲਾਈ 1988: ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਮਾਰੇ ਗਏ।
• 6 ਮਈ 2023: ਪੰਜਵੜ, ਜੋ 1986 ਵਿੱਚ ਕੇਸੀਐੱਫ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਮਲਾਵਰ ਦਾ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਕਸਦ।

ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੇਸੀਐੱਫ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ ਹੇਠ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ “ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ” ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੈਂਕ ਡਕੈਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੈਸਾ ਜੁਟਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿ ਪੰਜਵੜ 1995 ਜਾਂ 1996 ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਵੜ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਵੜ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਮਿਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।