ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੁਲਾਰੇ, ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6 ਅਗਸਤ 1998 ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈ।
ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰੇ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਛਾਪਦੇ ਹਨ, ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ। ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਉਹ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਾ ਨਾਂ 13 ਅਗਸਤ 1978 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ 20 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ ਸਨ। 29 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
2018 ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਨਾਲ 6 ਅਗਸਤ 1998 ਨੂੰ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਹਾਰਾ ਆਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ “ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਾਕਮ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਗ਼ੀ”, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਬਾਰੇ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ (ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਨਿਊਜ਼)।
- 26 ਜਨਵਰੀ 2005: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ-ਏ-ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਾ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਥਾਣਾ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਅਤੇ ਕੰਵਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਨਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ) ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਧਾਰਾ 124-ਏ, 153-ਬੀ ਅਤੇ 120-ਬੀ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ 19 ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
- 5 ਜੂਨ 2012: ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ 220 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੋਜ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁਮਾਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਥਾਂ, ਤਰੀਕ ਜਾਂ ਢੰਗ ਦਾ ਹਾਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।
- ਦਸੰਬਰ 2017: ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
- ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਰਈਆ ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਅਦਬੀ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪਛਾਣਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਸਰੋਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਥਾਪਤ ਤੱਥਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।
ਸਰੋਤ
- Dal Khalsa's forty year struggle for Sikh sovereignty, The World Sikh News. theworldsikhnews.com
- Sedition charges against Dal Khalsa leaders for holding Sarkar-e-Khalsa flag quashed (21 Oct 2009), Sikh Siyasat News. sikhsiyasatnews.net
- Third extended edition of June 1984 Martyrs Directory released (7 Jun 2012), Sikh Siyasat News. sikhsiyasatnews.net
- Dal Khalsa chief passport confiscated upon return from UN genocide conference (2 Dec 2017), Asia Samachar. asiasamachar.com
- State and government protect those behind the Beadbi: Dal Khalsa spokesperson Kanwarpal Singh (20 Apr 2026), Sikh Siyasat News. sikhsiyasatnews.net
- 36 yrs after plane hijacking, two Sikh militants face trial (Satya Prakash, 19 Jul 2017; Bhindranwale's arrest on 20 September 1981 and the hijacking of 29 September 1981), The Tribune. tribuneindia.com