ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ

ਪੰਜਾਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ (ਪੀਐੱਨਬੀ) ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੁਆਇੰਟ-ਸਟਾਕ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਨਾਂ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਸਥਾਪਨਾ: ਪੀਐੱਨਬੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਮਈ 1894 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀਜ਼ ਐਕਟ ਹੇਠ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1895 ਨੂੰ, ਵਿਸਾਖੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਰਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਪਹਿਲੇ ਬੋਰਡ ਸਕੱਤਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਲਾਲਚੰਦ, ਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਰਾਏ, ਈ.ਸੀ. ਜੇਸਾਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਢੋਲਨ ਦਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਾਏ ਮੂਲ ਰਾਜ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੁਆਇੰਟ-ਸਟਾਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੰਡਿਆ, ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ:

• 31 ਮਾਰਚ 1947: ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਦਫ਼ਤਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 20 ਜੂਨ 1947 ਨੂੰ ਇਸ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਪੀਐੱਨਬੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 92 ਦਫ਼ਤਰ ਬੰਦ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦਾ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਨ।
• 19 ਜੁਲਾਈ 1969: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 13 ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਸਮੇਤ ਪੀਐੱਨਬੀ ਦਾ ਕੌਮੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 2018: ਪੀਐੱਨਬੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 1.77 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਦੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਰਵ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020: ਓਰੀਐਂਟਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਪੀਐੱਨਬੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਬੈਂਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਇੱਥੇ ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਹੈ: ਪੀਐੱਨਬੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ 1947 ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਨਾਂ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦਾ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।