ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਅਮੀਰ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮੁਲਕ ਹੈ। ਪੰਥ ਲਈ ਇਹ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿਮ ਹੈ: ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਘਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਿਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ। ਰੈਲੀਜੀਓਸਕੋਪ ਦੇ ਜੀਨ-ਫ਼ਰਾਂਸਵਾ ਮੇਅਰ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ ਪੀਟਰ ਬਾਊਮਨ ਦੀ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ 2019 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੱਜ ਲਗਭਗ 1,000 ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

• 1944: ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜ ਦੇ 80 ਤੋਂ 100 ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀ ਜਰਮਨ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
• ਲਗਭਗ 1960: ਲਗਭਗ 30 ਸਿੱਖ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
• 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ: ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭੱਜੇ, ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ, ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
• 1988: ਸਾਊਥਾਲ, ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੂਪ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਬਾਸਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਇਕੱਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ।
• 1 ਨਵੰਬਰ 2013: ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦਸ ਲੱਖ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਵਾਲੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਮੰਗੀ ਗਈ।
• ਅੱਜ: ਚਾਰ ਸਰਗਰਮ ਕੇਂਦਰ ਹਨ: ਲੈਂਗੈਂਥਲ (ਇਮਾਰਤ 2006 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ), ਡੈਨੀਕਨ (2015 ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨ), ਜ਼ਿਊਰਿਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਸਰਸਡੌਰਫ਼ ਅਤੇ ਜਨੇਵਾ। ਜਨੇਵਾ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਲਗਭਗ 50 ਪਰਿਵਾਰ, 2016 ਤੋਂ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬਹਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ। ਦ ਪੰਜਾਬ ਫ਼ੋਰਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਜੋ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਪਾਈ ਗਈ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਇਤਰਾਜ਼ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ: ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ। ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬਾਦਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੱਸਣ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕਿੰਨੀ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਸੀਆਈਏ ਵਰਲਡ ਫ਼ੈਕਟਬੁੱਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, 2017 ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਸਵਿਸ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 0.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ 73.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।