ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਜੋ 1971 ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਕੋਲ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ 1504 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਆਏ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਜ਼ਫ਼ਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ ਪੁੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ, 1666 ਤੋਂ 1668 ਤੱਕ, ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਟੋਲਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1504: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਢਾਕਾ ਫੇਰੀ, ਬੰਗਲਾਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ।
• 1666 ਤੋਂ 1668: ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ। ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• 1830: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ, ਜੋ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਜਾਤਪੁਰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਬੰਗਲਾਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ, ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਅਲਮਸਤ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ।
• 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1960 ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੇ 1.63 ਏਕੜ ਵਿੱਚੋਂ 1.40 ਏਕੜ ਐਕੁਆਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
• 14 ਦਸੰਬਰ 1971: ਇਸੇ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਸਤ ਸਮੇਤ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। 16 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 93,000 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਏ. ਏ. ਕੇ. ਨਿਆਜ਼ੀ ਨੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਅਰੋੜਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1986 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
• 2 ਜਨਵਰੀ 1972: ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਏ, ਕੈਪਟਨ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਵਫ਼ਦ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੁਡਵਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੱਯਦ ਨਜ਼ਰ-ਉਲ-ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਮੌਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।

ਅੱਜ: ਬੰਗਲਾਪੀਡੀਆ ਪੰਜ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚਿਟਗਾਂਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਮਨਸਿੰਘ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤੇ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅਮਲਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਮੀਕਿ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।