ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਮਾਰਚ 1981 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ 54ਵੀਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੌਮ ਦੱਸਿਆ।

ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟਰੱਗਲਜ਼ ਇਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਛਾਪਦੀ ਹੈ। ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਕੌਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਾਂਝੀ ਵੰਸ਼, ਬੋਲੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਰ ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਉਹ “ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ” ਇੱਕ ਕੌਮ ਹਨ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕੌਮ ਹਨ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਰਜਾ ਮੰਗਿਆ; ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਐਸੋਸੀਏਟ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਮਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ “ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ” ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 13 ਤੋਂ 15 ਮਾਰਚ 1981: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ; ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨੋਟ 17 ਅਤੇ 18 ਮਾਰਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1981: ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਨੋਟ, ਜੋ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਅੰਤਿਕਾ ਵਜੋਂ ਛਾਪਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ” ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਚ 1981 ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਕਰੀਬ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੋਹਰਾਂ, ਲੈਟਰਹੈੱਡ, ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਆਏ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਨੋਟ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀਜ਼ਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ “ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਬੰਧ” ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੋਂ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
• 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1981: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਮਤਾ ਨੰਬਰ 246 ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਟੇਟ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੰਗ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੌਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਤੇ ਤੋਂ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ।
• ਜੁਲਾਈ 1981: ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਹਨ, ਨੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਨਸਲ ਜਾਂ ਮੂਲ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਲੜੀ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਮੂਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਲੈਟਰਹੈੱਡਾਂ ਉੱਤੇ ਛਪੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: 1981 ਦੇ ਉਸ ਭਾਸ਼ਣ ਲਈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੌਮ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਈ।