ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ

ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ ਅਤੇ 26 ਮਈ 2014 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਉਹ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਤੋਂ 22 ਮਈ 2014 ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। 2024 ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਨੇ 543 ਵਿੱਚੋਂ 240 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਬਹੁਮਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 293 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ 9 ਜੂਨ 2024 ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ। ਹਮਾਇਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਆਲੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਹੈ (ਏਪੀ)। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 24 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਟੀਮ ਦੀ ਉਸ ਕਲੋਜ਼ਰ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ 63 ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 2015 ਤੋਂ 2018: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1984 ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਟੀਮ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਨੇ 293 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ, 12 ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 241 ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ। ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜਸਟਿਸ ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਢੀਂਗਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਨਵੀਂ ਟੀਮ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 186 ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਜਾਂਚ ਕਰੇ (ਸਕਰੋਲ)।
• 9 ਨਵੰਬਰ 2019: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੱਠ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਭੁੱਲਰ ਵੀ ਸਨ, ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ ਸੂਚੀਬੱਧ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਿਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
• 2020 ਤੋਂ 2021: ਕਿਸਾਨ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਡਟੇ ਰਹੇ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੀਜੇਪੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਗਰਦਾਨਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਜੇਪੀ ਆਗੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪੁੱਠਾ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲੱਗੀ। 19 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ।
• ਜਨਵਰੀ 2022: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ 26 ਦਸੰਬਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਦਸੰਬਰ 2022 ਤੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਸੀ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ)।
• 2023 ਤੋਂ 2024: 18 ਸਤੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੋਸ਼ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕਿਹਾ। 14 ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਛੇ-ਛੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ (ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ)।
• 2023 ਤੋਂ 2025: ਨਵੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਕੀਤੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ 18 ਨਵੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਤੰਤਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ। 15 ਜਨਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣਨਾਮੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਯਾਦਵ ਹੈ।

ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਕਾਲ। ਸਿੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ, ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ।