ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੱਕੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਬਿਊਰੋ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ। ਪਿਊ ਰਿਸਰਚ ਦਾ 2012 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 1.4 ਲੱਖ ਬਾਲਗ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਅੰਕੜਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉੱਪਰਲੀ ਹੱਦ ਦੀ ਥਾਂ ਹੇਠਲੀ ਹੱਦ ਹੋਣ ਦੀ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅੰਦਾਜ਼ੇ 78,000 ਬਾਲਗਾਂ (2008 ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵੇ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2.8 ਲੱਖ (ਵਰਲਡ ਰਿਲੀਜਨ ਡੇਟਾਬੇਸ) ਤੱਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਊ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੋਲੀਸ਼ਨ ਦਾ 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। 2010 ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੱਡੀ ਨੇ 246 ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਗਿਣੀਆਂ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਸਤੰਬਰ 1907: ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਬੈਲਿੰਗਹੈਮ ਵਿੱਚ 500 ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਾਮਿਆਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਦੇ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ, ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਹਮਲਾਵਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਅੱਗੇ ਨਾ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• 1911 ਅਤੇ 1912: ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ 1 ਨਵੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਸਟਾਕਟਨ ਨੇੜੇ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਪੈਸੇਫ਼ਿਕ ਕੋਸਟ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਸਟਾਕਟਨ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਆਰਕਾਈਵ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
• 1956: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਿਆਦਾਂ ਲਈ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।
• 5 ਅਗਸਤ 2012: ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਦੇ ਓਕ ਕ੍ਰੀਕ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲਾ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਨੇ ਛੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
• 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026: ਨਿਖਿਲ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਮੈਨਹਟਨ ਦੀ ਫ਼ੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ, ਇਸ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਅਤੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਗੁਰਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਵਿਕਾਸ ਯਾਦਵ ਨੇ, ਜੋ ਅਜੇ ਫ਼ਰਾਰ ਹੈ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਚਲਵਾਈ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ।

ਵਸੇਬੇ: ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੇਂਦਰ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਸਟਾਕਟਨ, ਯੂਬਾ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੈਨ ਹੋਜ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ ਹੈ। ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਦਾ ਓਕ ਕ੍ਰੀਕ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਥਾਂ ਹੈ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ: ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪੰਥ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਦੇ ਘੋਲ ਆਪ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਿੰਨੇ ਸਿੱਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਪ ਹੀ ਅਣਸੁਲਝੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਪੰਨਾ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।