ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟ੍ਰਗਲਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਟਕਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਥਿਆ ਲਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੋਢੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਵੱਢਿਆ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ। ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਔਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਰਦ ਸਾਥੀ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਿ ਔਰਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦਿਆਂ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ “ਮੈਂ ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ”। ਯੂਪੀਆਈ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖ “ਅੱਤਵਾਦੀ” ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਤਲਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ, ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਖੰਨਾ ਦੇ ਕਤਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਤਲ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਔਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦਾ ਨਾਂ ਛਿੰਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਸੀ: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਭਾੜੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਸਕੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਛਿੰਦਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਤਲਾਂ ਨੇ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਯੂਪੀਆਈ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਔਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
• 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਆਰ.ਕੇ. ਧਵਨ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
• ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਾਈਟ ਪੇਪਰ, ਜੋ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ 6 ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਸਰੰਡਰ ਮੌਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੱਤਰ ਜਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿ “ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ” ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਢੀ ਅਤੇ ਬੱਗਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ।

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੂੰ ਟਕਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੋਵੇਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉਲਟ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਰਟ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।