ਜਥੇਬੰਦੀ
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ)
1944 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੱਕ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਉੱਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ, 1986 ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਫਾੜ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਹ 1984 ਬਾਰੇ 2013 ਦੀ ਜਨੇਵਾ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ) ਪੰਥ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ 1944 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਈ। (ਕੁਝ ਸਰੋਤ 1943 ਦੱਸਦੇ ਹਨ।) ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ "ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਜਿਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਅਹਿਸਾਸ" ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਫ਼ਿਊਜੀ ਬੋਰਡ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਯੂਥ ਗਰੁੱਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 1982 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਰਚ 1984 ਵਿੱਚ ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤੇ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ: ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਧੜੇ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਧੜੇ ਨੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਗੂ
- ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਜੁਲਾਈ 1989 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ।
- ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰਮੁਹੰਮਦ, 1995 ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਪ੍ਰਸਤ।
- ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ, ਜੋ 2023 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 2 ਜੁਲਾਈ 1978: ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ।
- ਮਾਰਚ 1984: ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ। 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1985 ਨੂੰ ਹਟੀ।
- 1 ਨਵੰਬਰ 2013: ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ ਵੱਲੋਂ ਡਾ. ਕਰਜ ਸਿੰਘ ਧਰਮਸਿੰਘਵਾਲਾ ਉਸ ਵਫ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਸ ਫ਼ਾਰ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਯੂਐੱਨ ਕੋਲ "1984: ਹਾਂ, ਇਹ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਹੈ" ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ।
- 2022: ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਜਥੇਬੰਦਕ ਢਾਂਚਾ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ 78ਵੇਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
- 27 ਮਈ 2025: ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਘਰ ਗੋਲੀ ਚੱਲਣ ਮਗਰੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਚਲਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਸੀ, ਜੋ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਲੱਗੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਢਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਲੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ, ਸਗੋਂ ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਕਸਦ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।
ਹੁਣ ਕੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ
ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਤੰਬਰ ਆਪਣਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ 79ਵੇਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਭਾਖੜਾ ਬਿਆਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਬਾਰੇ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ।
ਸਰੋਤ
- Sikh Students Federation, All-India, The Encyclopaedia of Sikhism, Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org
- Legal status of the All India Sikh Student Federation (AISSF), IND2445, Immigration and Refugee Board of Canada, via ecoi.net. ecoi.net
- AISSF (Response IND21027.E), Immigration and Refugee Board of Canada, via ecoi.net. ecoi.net
- Amrik Singh (AISSF president, 1978 to 1984), Wikipedia. en.wikipedia.org
- All-India Sikh Students' Federation (presidents and later history), Wikipedia. en.wikipedia.org
- Sikh genocide petition submitted to UN, SikhNet. sikhnet.com
- AISSF calls for unity (Amritsar, 13 September 2022), The Tribune. tribuneindia.com
- AISSF observes foundation day (Jalandhar, 15 September 2023), The Tribune. tribuneindia.com
- Shot at by neighbour, AISSF president dies in Jalandhar, The Tribune. tribuneindia.com