ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਮਲੋਟ ਨੇੜੇ ਅਬੁਲ ਖੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੋਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਬਾਦਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਵਜੋਂ ਜਨਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਮਲੋਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1970 ਵਿੱਚ ਚਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਰਹੇ: 1970 ਤੋਂ 1971, 1977 ਤੋਂ 1980, 1997 ਤੋਂ 2002, 2007 ਤੋਂ 2012 ਅਤੇ 2012 ਤੋਂ 2017।

ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ 1982 ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਬਾਰੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 1984 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਸਾੜੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2002 ਵਿੱਚ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਕੰਵਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਾਦਲ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1992 ਤੋਂ 1997: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 1992 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ। 1997 ਵਿੱਚ ਬਾਦਲ ਨੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕਰਵਾਈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿੱਤੀ।
• 2007 ਤੋਂ 2017: ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• 2011 ਅਤੇ 2015: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਰਤਨ ਫ਼ਖ਼ਰ-ਏ-ਕੌਮ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 10 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਚੱਬਾ ਵਿਖੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਤੇ ਰੱਦ ਅਤੇ ਬੇਮਾਅਨੇ ਹਨ।
• 2020: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਕਾਰਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲਿਆ।
• 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (ਐੱਸਆਈਟੀ) ਨੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ।
• 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023: 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਫ਼ੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
• 2 ਦਸੰਬਰ 2024: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਫ਼ਖ਼ਰ-ਏ-ਕੌਮ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।

2007 ਤੋਂ 2017 ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਗ਼ਲਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਬੇਅਦਬੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਪੁਲਿਸ ਗੋਲੀਕਾਂਡ, ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ। ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ 2017 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। 2 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ 2007 ਤੋਂ 2017 ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਦ ਵਾਇਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਉਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੰਨੀ, ਅਤੇ ਬਰਗਾੜੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਬਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਦੇ ਸਕਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਮੀ ਵੀ ਮੰਨੀ।

24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀਪੀ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬਾਦਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੌਤ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ ਦਿਨ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਦ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਡਟੇ ਅਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਕੀਤਾ।