ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ
ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ, ਜੋ 1999 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਦਲਿਤ ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਦਲ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਬਾਗ਼ੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਅਕਾਲੀ ਧੜੇ ਦੀ ਆਗੂ ਰਹੀ।
ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ) ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਮਾਰਚ 1999 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ 28 ਮਾਰਚ 1999 ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ: ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ, ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਦਲਿਤ, ਅਤੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ 25 ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ 45 ਸਾਲ ਸੀ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 2000: ਆਪਣੀ ਧੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
- 30 ਮਾਰਚ 2012: ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸੀਬੀਆਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਜਬਰੀ ਗਰਭਪਾਤ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ। 4 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
- 29 ਨਵੰਬਰ 2020: 143 ਵਿੱਚੋਂ 122 ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ।
- ਨਵੰਬਰ 2022: ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਮੇਟੀ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ 7 ਨਵੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। 9 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ 104 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 42 ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਰ ਗਈ।
- 1 ਜੁਲਾਈ 2024: ਬਾਗ਼ੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ, ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇਪੁਰ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ, ਅਤੇ 2007 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਹੋਈਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ।
- 28 ਅਕਤੂਬਰ 2024: ਉਹ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਟੀਆਈ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਬਾਗ਼ੀ ਧੜਾ ਕਿਹਾ, ਮੁੜ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਧਾਮੀ ਤੋਂ 107 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 33 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ; ਦੋ ਵੋਟਾਂ ਰੱਦ ਹੋਈਆਂ।
- 11 ਅਗਸਤ 2025: ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਡੈਲੀਗੇਟ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਧੜੇ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ।
ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਧੜੇ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੀ ਅਸਲੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮੰਗਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰੋਤ
- She raised woman's status among Sikhs (editorial, 28 March 1999), The Tribune. tribuneindia.com
- Jagir Kaur gets 5-year jail term for daughter's abduction, quits (30 March 2012), The Tribune. tribuneindia.com
- Bibi Jagir Kaur acquitted in daughter's death case (4 December 2018), The Tribune. tribuneindia.com
- Bibi Jagir Kaur elected SGPC chief third time (29 November 2020), The Hitavada. thehitavada.com
- Shiromani Akali Dal expels Bibi Jagir Kaur from party (7 November 2022), The Tribune. tribuneindia.com
- SAD's Harjinder Dhami reelected as SGPC president (9 November 2022), ETV Bharat. etvbharat.com
- Rebel Akali Dal leaders appear before Akal Takht jathedar, apologise for mistakes during SAD regime (1 July 2024), The Tribune. tribuneindia.com
- Harjinder Singh Dhami re-elected SGPC president for fourth term (28 October 2024), The Tribune. tribuneindia.com
- SAD's Harjinder Dhami reelected SGPC chief for 4th term (28 October 2024), The Week (PTI). theweek.in
- Akal Takht panel appoints Giani Harpreet Singh chief of SAD breakaway faction (12 August 2025), The Tribune. tribuneindia.com