ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਜੋ ਰਾਜੀਵ-ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਨਰਮ ਸੁਰ ਵਾਲਾ ਆਗੂ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1925 ਨੂੰ ਅਟੇਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਗੁੜਗਾਉਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, 1942 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ 1952 ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਨੌਲਾ ਦੀ ਸੀਟ ਤਿੰਨ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1967 ਤੋਂ 1985: ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਪੰਜ ਵਾਰ ਚੁਣੇ ਗਏ; ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
• 1977 ਤੋਂ 1979: ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ।
• 1985 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ: ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਬਰਨਾਲਾ 25 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਦਲ ਦਾ ਆਗੂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 29 ਸਤੰਬਰ 1985 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
• 26 ਜਨਵਰੀ 1986: ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਮਿੱਥੀ ਤਰੀਕ ਲੰਘ ਗਈ ਪਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਦੋਸ਼ ਬਰਨਾਲਾ ਸਿਰ ਮੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
• 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986: ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਬਰਨਾਲਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਦੋ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਨਹਿਰੂ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਫ਼ੋਰਸ ਭੇਜਣ ਉੱਤੇ ਅੜ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
• 11 ਮਈ 1987: ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਤੇ “ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ” ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 11 ਮਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਲੇਖ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਇਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਇਨਫ਼ੋਬਾਕਸ ਵਿੱਚ 11 ਜੂਨ 1987 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• 1990 ਤੋਂ 2011: ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ; ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ (1990 ਤੋਂ 1991 ਅਤੇ 2004 ਤੋਂ 2011); ਉੱਤਰਾਖੰਡ (2000 ਤੋਂ 2003) ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (2003 ਤੋਂ 2004) ਦੇ ਗਵਰਨਰ। 1991 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੀਐੱਮਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਬਿਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚੁਣਿਆ। 1998 ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਜਪਾਈ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਖਾਦ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
• 14 ਜਨਵਰੀ 2017: 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੀਜੀਆਈਐੱਮਈਆਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਅਹੁਦਾ ਨਾ ਛੱਡਣ ਕਰਕੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਰਮ ਸੁਰ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ 1996 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਈ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।