ਪਿਸ਼ਾਵਰ

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ੈਬਰ ਦੱਰੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ 1834 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ। 1836 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਮਰੌਦ ਵਿਖੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ, ਅਤੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1837 ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠਲੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਮਗਰੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ। ਇਹ ਫ਼ਸੀਲ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੋਗਨ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਈਟੀਪੀਬੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬਣਿਆ। ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਸਿੱਖਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੋਨਾ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 1947 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਈ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖ ਸਨ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਡਿਸਕਵਰ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਸਾਈਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵਾਪਸ ਸੱਦ ਲਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 2010: ਟਾਈਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਸੀ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਵਾਲੇ 120 ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 55 ਵਿੱਚ ਔਰਕਜ਼ਈ ਤੋਂ ਆਏ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਟਾਈਮ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹ ਰੱਖੇ ਸਨ: ਧਰਮ ਬਦਲੋ, ਇਲਾਕਾ ਛੱਡੋ ਜਾਂ 1.2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜਜ਼ੀਆ ਭਰੋ।
• 15 ਮਈ 2022: ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ 38 ਸਾਲਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 42 ਸਾਲਾ ਗੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ” ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਡਾਅਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹਕੀਮ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਈਐੱਸ-ਖ਼ੁਰਾਸਾਨ ਨੇ ਲਈ ਸੀ।
• ਮਾਰਚ 2023 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ: ਗੜ੍ਹੀ ਅਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਨੇ 35 ਸਾਲਾ ਸਿੱਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ (ਡਾਅਨ)।
• ਈਟੀਪੀਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਬੀਬਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਫ਼ਰਮ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ (ਏਪੀਪੀ)।