ਜਨਰਲ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਵੈਂਚੁਰਾ

ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਵੈਂਚੁਰਾ ਇਤਾਲਵੀ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1822 ਤੋਂ 1843 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਈ 1794 ਨੂੰ ਮੋਡੇਨਾ ਦੀ ਡਚੀ ਦੇ ਫ਼ਿਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰੂਬੀਨੋ ਵੈਂਚੁਰਾ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਟਲੀ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1817 ਵਿੱਚ, ਡਿਊਕ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਇਟਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਲਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ; 1822 ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਹਿ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅੱਬਾਸ ਮਿਰਜ਼ਾ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਮੰਗੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ। ਉਹ 1822 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਜੀਨ-ਫ਼੍ਰਾਂਸਵਾ ਅਲਾਰਡ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਲਾਰਡ ਨੂੰ ਘੋੜਸਵਾਰ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਵੈਂਚੁਰਾ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਵੈਂਚੁਰਾ ਫ਼ੌਜੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਊਂਟ ਡੀ ਮੰਡੀ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਡਾਅਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰੈਜਮੈਂਟ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 1823 ਵਿੱਚ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਰਲ, ਕਾਜ਼ੀ (ਸਰਬਉੱਚ ਜੱਜ) ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਖ਼ਾਸ, ਯੂਰਪੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ, ਬਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵੈਂਚੁਰਾ ਕੋਲ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਡਾਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਲਾਰਡ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਫ਼ੌਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ। 1830 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਨਿਕਿਆਲਾ ਦੇ ਸਤੂਪ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜੋ ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲੂਈ ਫ਼ਿਲਿਪ ਨੇ 1835 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 1838 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਸੱਦ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉਹ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1843 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਗਿਆ।

ਮਗਰਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ। ਅਸਫ਼ਲ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕੁਝ ਦੌਲਤ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਲੂਜ਼ ਨੇੜੇ ਵਸ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1858 ਨੂੰ ਲਾਰਡੈਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਜਿਊਇਸ਼ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, 1795 ਅਤੇ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 25 ਮਈ 1794: ਮੋਡੇਨਾ ਦੇ ਫ਼ਿਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ।
• 1822: ਅਲਾਰਡ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
• 1823: ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ।
• 1830: ਮਾਨਿਕਿਆਲਾ ਦੇ ਸਤੂਪ ਦੀ ਖੋਜ।
• 1835: ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ।
• ਸਤੰਬਰ 1843: ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
• 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1858: ਤੁਲੂਜ਼ ਨੇੜੇ ਮੌਤ।