ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਰਾਵੀ ਕੰਢੇ)

ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਰਾਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਰੋਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਆਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਬਣੇ; ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ।
• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅੱਸੂ ਵਦੀ 10, ਸੰਮਤ 1596 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ 7 ਸਤੰਬਰ 1539 ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2020 ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਸਜੀਪੀਸੀ ਅਤੇ ਈਟੀਪੀਬੀ ਨੇ 22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮੂਲ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ 22 ਸਤੰਬਰ 1539 ਬਣਦਾ ਹੈ। 7 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ 22 ਸਤੰਬਰ 1539, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਰਾਵੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਬਸਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅੰਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਸਾਇਆ।
• 1947: ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਰਾਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਧੁੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ।
• 24 ਅਕਤੂਬਰ 2019: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। 9 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਾ ਅਤੇ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਾਸਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦ ਕਵਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਂਘਾ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਹੈ।
• 3 ਨਵੰਬਰ 2020: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਈਵੈਕੂਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ (ਵਿਓਨ)।
• ਅਕਤੂਬਰ 2024: ਸਮਝੌਤਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਤੋਂ ਹਰ ਫੇਰੀ ਦੀ 20 ਡਾਲਰ ਸੇਵਾ ਫ਼ੀਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ 3,00,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲਾਂਘਾ ਵਰਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• 7 ਮਈ 2025: ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਾਂਘਾ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 31 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ)। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿਰਫ਼ ਵੀਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਅਟਾਰੀ-ਵਾਹਗਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।