ਫ਼ਾਰੂਕਾਬਾਦ (ਚੂਹੜਕਾਣਾ ਮੰਡੀ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ

ਫ਼ਾਰੂਕਾਬਾਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗੋਧਾ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 1983 ਤੱਕ ਚੂਹੜ ਕਾਣਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਆਗੂ, ਸਰਦਾਰ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ, ਨੇ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। 1983 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਫ਼ਾਰੂਕਾਬਾਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨਵੇਂ ਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਚਲੇ ਗਏ। 2023 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ 1,09,717 ਲੋਕ ਗਿਣੇ ਗਏ।

ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਹ ਸਾਖੀ ਚੂਹਟਕਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਹੇਠ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬਾ ਕਾਲੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਮਾਲ ਖ਼ਰੀਦਣ ਜੋ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵਿਕ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਾਧੂ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਖਾਣਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਭੁੱਖੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਉਲਟ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਣ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ, ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੌਦਾ ਉਹ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖਰਾ, ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖੁਆਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯਾਤਰਾ ਅਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ 100 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ।
• 1920 ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਦਾਸੀ ਪੁਜਾਰੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। 30 ਦਸੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ) ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ।
• 1947: ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੂਚ ਵੇਲੇ ਇਹ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਬੁਰਜਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਰਗੀ, ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਸੀ।
• 1993 ਤੋਂ 1994: ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁਣ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਈਵੈਕੂਈ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੁਣ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਹੇਠ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀਆਂ ਨਵੰਬਰ 2024 ਅਤੇ 2025 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੂ ਜਥਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ।

ਪੰਥ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਸ ਸਾਖੀ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਬਕ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।