ਜਨਰਲ ਜੀਨ-ਫ਼ਰਾਂਸਵਾ ਅਲਾਰਡ

ਜੀਨ-ਫ਼ਰਾਂਸਵਾ ਅਲਾਰਡ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ, ਜੋ 1822 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਢੰਗ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਵਾਲੇ ਦਸਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਾਰਚ 1785 ਨੂੰ ਸੇਂਟ-ਟ੍ਰੋਪੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1803 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ, ਸਾਮਰਾਜੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਮਾਰਚ 1815 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨਾਲ ਆ ਰਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1814 ਵਿੱਚ ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਦਾ ਨਾਈਟ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਫ਼ਰਾਂਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1832 ਵਿੱਚ ਆਫ਼ੀਸਰ ਅਤੇ 1835 ਵਿੱਚ ਕਮਾਂਡਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

ਫ਼ਰਵਰੀ 1820 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 1821 ਤੱਕ ਤਬਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਜੀਨ-ਬਤਿਸਤ ਵੈਂਚੁਰਾ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਫ਼ਾਰਸ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਰਚ 1822 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਨਹੀਂ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1822: ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 16 ਜੁਲਾਈ 1822 ਨੂੰ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ 1823 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰੈਗੂਨ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ। ਕਵਾਇਦ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਮੈਨੂਅਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਵੈਂਚੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਖ਼ਾਸ ਦੇ ਦਸਤਿਆਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ, ਜੋ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ 1825 ਤੱਕ 5,000 ਤੋਂ 6,000 ਸੀ।
• 1824 ਤੋਂ: ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਤਲੁਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1825 ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਡੇਰਾਜਾਤ ਵਿੱਚ, 1827 ਅਤੇ 1830 ਵਿੱਚ ਸਈਅਦ ਅਹਿਮਦ ਬਰੇਲਵੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ 1837 ਵਿੱਚ ਜਮਰੌਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
• 1826: ਚੰਬਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਂਗਾ ਰਾਮ ਦੀ ਧੀ ਬੰਨੋ ਪਾਨ ਦੇਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
• 1834 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਂਟ-ਟ੍ਰੋਪੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਪੰਜਾਬ ਮੁੜਿਆ; ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 1836 ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਾਂ 1837 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲੂਈ ਫ਼ਿਲਿਪ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
• 23 ਜਨਵਰੀ 1839: ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ 1838 ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਐਵੀਟੇਬਾਇਲ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੁਰੀ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।

ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਤਬਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ 30,000 ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਜਗੀਰਾਂ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਉਸ ਨਾਲ “ਰਾਜ ਦੇ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਾਮਲਿਆਂ” ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸੀ ਦਰਬਾਰੀ ਔਖੇ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਕਬ-ਏ-ਇਕਬਾਲ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਗ਼ਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੇਂਟ-ਟ੍ਰੋਪੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਤਗ਼ਮੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਂਭੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਂਚੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ। ਜਿਸ ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਖ਼ਾਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ, ਉਹ 1849 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।