ਜੌਨ ਨਿਕਲਸਨ

ਜੌਨ ਨਿਕਲਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਦਸੰਬਰ 1822 ਨੂੰ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ 1821 ਦੱਸਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ 23 ਸਤੰਬਰ 1857 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। 1839 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੈਡਿਟ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਉਸ ਨੂੰ “ਨਿਕੋਲ ਸਿੰਘ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ)। ਉਹ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੰਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਜੋ ਲਾਰੰਸ ਦੇ “ਯੰਗ ਮੈੱਨ” ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

• 1844: ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਰਚਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
• 1846 ਤੋਂ 1848: ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੰਸ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1848 ਵਿੱਚ ਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ।
• 1848 ਤੋਂ 1849: ਦੂਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਮਨਗਰ ਅਤੇ ਚਿਲੀਆਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲਾਰਡ ਗੌਫ਼ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗੱਲਾ ਦੱਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਰਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ (ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ, 1911)।
• ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬੰਨੂ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣਿਆ, ਜਿੱਥੇ, ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਾਂਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਰ ਨਿਰਪੱਖ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਨਿਕਲਸੈਨ ਨਾਂ ਹੇਠ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੇ ਸਨ।
• 1857: ਉਸ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਫਿਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹੱਥਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਪੰਜਾਬ ਮੂਵੇਬਲ ਕਾਲਮ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਨੇੜੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਜਫ਼ਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, 14 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਕਾਲਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਝਿਜਕਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਲਲਕਾਰਦਿਆਂ ਪਿੱਛਿਓਂ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਨੌਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਸਰ ਜੌਨ ਲਾਰੰਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਜੌਨ ਨਿਕਲਸਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਲੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ” (ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ, 1911)। ਇਹ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 55ਵੀਂ ਨੇਟਿਵ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਲੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਲਰਿੰਪਲ ਅਤੇ ਸਟੂਅਰਟ ਫ਼ਲਿੰਡਰਜ਼ ਸਮੇਤ ਅੱਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ “ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਹੀਰੋ” ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਸੈਨ ਸੰਪਰਦਾ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1857 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੂਵੇਬਲ ਕਾਲਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।