ਵਿਸ਼ੇ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ, ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸਤ।

ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੜੀਵਾਰ ਪੜ੍ਹੋਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਵੇਖੋ

ਤੀਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; Enter ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ

1. 1920-1925ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ1920 ਤੋਂ 1925 ਤੱਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਮੋਰਚਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜੱਦੀ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ 1925 ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁੱਕਿਆ।
2. 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1921ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਵਿਖੇ 150 ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜਥੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 82 ਤੋਂ 156 ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਜੋ 3 ਮਾਰਚ 1922 ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
3. ਨਵੰਬਰ 1921 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 1922ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਮੋਰਚਾ: ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਲਈਨਵੰਬਰ 1921 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ 19 ਜਨਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਚਾਬੀਆਂ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
4. ਅਗਸਤ 1922ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮੋਰਚਾਅਗਸਤ 1922 ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਡਾਂਗਾਂ ਖਾਧੀਆਂ; 5,605 ਸਿੱਖ ਜੇਲ੍ਹ ਗਏ, ਫਿਰ ਨਵੰਬਰ 1922 ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ ਪੱਟੇ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1923 ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ।
5. ਜੁਲਾਈ 1923 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 1925ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ: ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਅਤੇ ਗੰਗਸਰ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਲਈਜੁਲਾਈ 1923 ਵਿੱਚ ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਦੋ ਸਾਲ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫ਼ਰਵਰੀ 1924 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1925 ਵਿੱਚ ਮੋਰਚਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
6. 7 ਜੁਲਾਈ 1925ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ7 ਜੁਲਾਈ 1925 ਨੂੰ ਪਾਸ ਹੋਏ ਅਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1925 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੇ ਸ਼ਡਿਊਲ 1 ਵਿੱਚ 241 ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਣੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਹੋ ਗਿਆ।
7. 1927ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ1921 ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ
8. 13 ਅਕਤੂਬਰ 1935ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਯੇਵਲਾ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਰਨਗੇਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਚੁਣਿਆ।
9. ਅਪ੍ਰੈਲ 1936ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਈ।
10. 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 1945ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇੱਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਈਸਿੱਖ ਰਹਿਣੀ ਦਾ ਪੰਥ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਜ਼ਾਬਤਾ
11. ਜਨਵਰੀ 1965ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ 90-45 ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਜਿੱਤ
12. 22 ਨਵੰਬਰ 1967ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਅੰਤ
13. 30 ਅਕਤੂਬਰ 1972ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੌਰ ਦਾ ਅੰਤ
14. 1973ਟੌਹੜਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 27 ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ; ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਰਜਕਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ
15. 16-17 ਅਕਤੂਬਰ 1973ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਹੋਇਆਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਆਸੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
16. 26 ਜਨਵਰੀ 1986ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਭੰਗ ਐਲਾਨੀ ਗਈ
17. 1996ਮੋਗਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪੰਥਕ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
18. 1997ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਬੀਜੇਪੀ ਗੱਠਜੋੜ, ਬਾਦਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇਪੰਥਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹਿੰਦੂਤਵ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ
19. ਜੁਲਾਈ 2004ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾਜੁਲਾਈ 2004 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿੰਗ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ, ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੀ ਮੁੜ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
20. ਅਗਸਤ 2005ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1984 ਲਈ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀਕੇਸ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
21. 2007ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦਾ ਸਵਾਂਗ ਵਿਵਾਦਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਡੇਰੇ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ
22. 2007 ਅਤੇ 2012ਬਾਦਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਰਕਾਰਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ 'ਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਬਜ਼ਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ
23. 24 ਸਤੰਬਰ 2015ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੰਸਥਾ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਦਿਸੀ
24. ਨਵੰਬਰ 2015ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦੀ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮਤੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇਕਾਨੂੰਨ ਇਕੱਠ 'ਤੇ ਭਾਰੂ ਪਿਆ
25. 10 ਨਵੰਬਰ 2015ਚੱਬਾ ਵਿੱਚ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾਉਸੇ ਦਿਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਇਕੱਠ, 13 ਮਤੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ
26. ਜੂਨ 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ 328 ਸਰੂਪ ਲਾਪਤਾਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ 2020 ਵਿੱਚ 328 ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਭਾਈ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੇ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
27. 2021 ਤੋਂ ਬਾਅਦਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ2021 ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕ ਪਰਿਵਾਰ ਚਰਚਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।
28. 30 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 2 ਦਸੰਬਰ 2024ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਾਈਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ
29. 5-16 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਡਿਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਜਹਾਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੇਫ਼ਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ 330 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਉਡਾਣ ਦੇ ਸਿੱਖ ਡਿਪੋਰਟੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਲਾਹ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ।
30. 7-10 ਮਈ 2025ਮਈ 2025 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੱਕਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਰਪਹਿਲਗਾਮ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਡਰੋਨ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੌਤ, ਬੰਦ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ ਝੱਲਿਆ।
31. ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2025ਪੰਜਾਬ ਦੇ 1988 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੜ੍ਹਅਗਸਤ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਡੈਮਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ ਪਾਣੀ ਨੇ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਡੋਬ ਦਿੱਤੇ, ਲਗਭਗ 1,900 ਪਿੰਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
32. 14-20 ਜਨਵਰੀ 2026ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਨ ਦਾ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ 169 ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯੂ-ਟਰਨਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐੱਸਆਈਟੀ ਨੂੰ ਬੰਗਾ ਨੇੜਲੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ 328 ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 169 ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ। ਅਸਥਾਨ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਟੈਂਡ ਦੋ ਵਾਰ ਬਦਲਿਆ।
33. 13-19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ: ਜਾਗਤ ਜੋਤ ਸਤਿਕਾਰ ਸੋਧ ਐਕਟਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਧਾ ਕੇ 20 ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
34. 24 ਤੋਂ 30 ਜੂਨ 2026ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ 1956 ਦਾ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਐਕਟ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਰੋਕ ਲਿਆਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਂਦੇੜ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ; ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁਰਮਤਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਖਰੜਾ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
35. 29 ਜੂਨ 2026ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਐੱਮਐੱਲਏ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕੀਤਾਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ, ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੋਹਲਤ
36. 22 ਜੁਲਾਈ 2026ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਬਾਰੇ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਗਭਗ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਲਟਕ ਰਹੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਬਾਰੇ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਇਹ ਅਪੀਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ।
37. 13 ਅਕਤੂਬਰ 2026ਨਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਕੁਨ ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆਜਥੇਦਾਰ ਨੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਐਲਾਨਿਆ

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ

• ਏਏ.ਕੇ. ਫ਼ਜ਼ਲੁਲ ਹੱਕਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ; 1940 ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
• ਵਵਕੀਲ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘਤੇਲੰਗਾਨਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ; ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ 2020 ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੁਖੀ
• ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1577 ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਹਨ; ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ (1919) ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ (1984) ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਾਪਰੇ।
• ਕੀ ਸਿੱਖ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਹਨ? 'ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ' ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਬਹਿਸਆਰਐੱਸਐੱਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੇ ਹਨ; ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ 1898 ਵਿੱਚ 'ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ' ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਨੂੰਨਾਂ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
• ਖਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ (ਮੋਰਚਾ ਚਾਬੀਆਂ) ਦੇ ਆਗੂ, 1921 ਤੋਂ 1922; ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
• ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਧੜਾ, ਜੋ 1921 ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਅਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਭਰਿਆ। ਇਹ 1922 ਤੋਂ 1923 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ; 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਛੇ ਬੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
• ਬਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦਜਲੰਧਰ ਦੇ ਅਜੀਤ ਅਖ਼ਬਾਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੁਖੀ; ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ
• ਭਭਗਵੰਤ ਮਾਨ16 ਮਾਰਚ 2022 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ; ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
• ਬਭਾਈ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ; ਸਿੱਖ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਲ ਦੇ ਮੁਖੀ; ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦਲ ਦੇ ਬਾਨੀ
• ਧਭਾਈ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ2015 ਦੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੱਲੋਂ ਥਾਪੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ; ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਦੇ ਆਗੂ; ਸਾਬਕਾ ਐੱਮਪੀ
• ਗਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘਬੰਦੀ ਸਿੰਘ; 1995 ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਕਤਲ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦੀ
• ਪਭਾਈ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੰਡਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਵਰਕਿੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ)
• ਬਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ; ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ; 2024 ਅਤੇ 2025 ਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਅਕਾਲੀ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਆਗੂ
• ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 1958 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੱਗਣ, 1984 ਦੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੱਕ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਡੀਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ)ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ, 1971 ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾ। ਇਸ ਨੇ 1984 ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਸੱਚ ਦੀ ਕੰਧ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਾਲੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ।
• ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾਸਿਰਸਾ ਦਾ ਡੇਰਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਲਿਤ ਪੈਰੋਕਾਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉੱਤੇ 2007 ਦਾ ਸਵਾਂਗ ਰਚਣ ਦਾ ਵਿਵਾਦ, 2015 ਦੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪੈਰੋਲਾਂ ਹਾਲੀਆ ਪੰਥਕ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਘੜਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ?ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ, ਭਾਰਤ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੋਸ਼ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵਕਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਕੀ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ?ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮਈ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਗੱਲਬਾਤ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਆਗੂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਵਾਦਤ ਦੋਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
• ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ 25 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਗਿਣਦਾ ਹੈ?ਵਿਆਖਿਆ 2 ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਪ-ਕਲਾਜ਼ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਗਿਣਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ, ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ, 2002 ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ, ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਡਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰਕਾਨੂੰਨਦਾਨ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਡਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ
• ਫ਼ਾਰੂਕਾਬਾਦ (ਚੂਹੜਕਾਣਾ ਮੰਡੀ), ਪਾਕਿਸਤਾਨਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਸਬਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਚੂਹੜ ਕਾਣਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਸ “ਸੱਚੇ ਸੌਦੇ” ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆਉਣ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ।
• ਗਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ (2008 ਤੋਂ 2018)
• ਗਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ; ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ
• ਗਿਆਨੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ (ਮਾਰਚ 2025 ਤੋਂ)
• ਗਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ (2023 ਤੋਂ 2025); ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ
• ਗੋਲਡਨ ਆਫ਼ਸੈੱਟ ਪ੍ਰੈੱਸਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਛਪਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਜਿੱਥੇ ਸਰੂਪ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ 2016 ਦੀ ਅੱਗ 328 ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤਾ ਹੈ।
• ਗੁਰਦਾਸਪੁਰਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝੇ ਦਾ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: 1715 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਲੜਾਈ, 1947 ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਦਾ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਵਾਦ।
• ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਲਾਹੌਰਲਾਹੌਰ ਦਾ ਉਹ ਗੁਰਧਾਮ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 30 ਮਈ 1606 ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1930 ਤੋਂ 1934 ਤੱਕ ਮੁੜ ਉਸਾਰਿਆ; 1947 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਉਹ ਗੁਰਧਾਮ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ 82 ਤੋਂ 156 ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1921 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਅਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ 328 ਗੁੰਮ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
• ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਯਾਦਗਾਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਬਣੀ। ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
• ਗਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦਾ ਮੁਖੀ (1990 ਤੋਂ); ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਿਹਾ (2017)
• ਹਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, 2015 ਤੋਂ 2017
• ਹਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਨਵੰਬਰ 2021 ਤੋਂ); ਐਡਵੋਕੇਟ
• ਹਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਕਾਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ (ਜਨਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਚੁਣੇ ਗਏ)
• ਹਰਿਆਣਾ1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਸੂਬਾ: ਐੱਸਵਾਈਐੱਲ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਧਿਰ, 1984 ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ 2011 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਘਰ।
• ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਚਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ)ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ 2014 ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਹੇਠ ਬਣੀ ਸੰਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣਾ ਸੀ ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ; ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 20 ਸਤੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।
• 1984 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ “ਲਾਪਤਾ” ਕੀਤੇ ਗਏ?ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 2,097 ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਸਕਾਰ ਮੰਨੇ; ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 25,000 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ; ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ।
• ਕੀ ‘ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ’ ਦਾ ਲੇਬਲ ਪਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੈਰਵੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਤੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਤੋਲਦਾ ਹੈ। 2017 ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਮਾਮਲੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਰਟ, ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਕੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਤਾ ਵੱਖਵਾਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਫ਼ੈਡਰਲ ਮੰਗ?ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਵਾਦ ਕਿਹਾ, ਫਿਰ 1985 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਮਤੇ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਧਿਰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
• ਜਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ (1973 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 2003 ਤੋਂ 2004); ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ; ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ
• ਜਜਥੇਦਾਰ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ
• ਜਜਥੇਦਾਰ ਤੋਤਾ ਸਿੰਘਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ (1997 ਤੋਂ 2002) ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ (2012 ਤੋਂ 2017)
• ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, 1947 ਤੋਂ 1964
• ਕੇਪੀਐੱਸ ਗਿੱਲ: ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਤਲ ਹੋਏ?ਹਮਾਇਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੋਰਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਵਾਰਸ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
• ਕਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ; 328 ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ
• ਖੰਭਰਾਜਲੰਧਰ ਨੇੜੇ ਨਕੋਦਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ, ਅੰਕੁਰ ਨਰੂਲਾ ਦੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸਾਈਨਜ਼ ਐਂਡ ਵੰਡਰਜ਼ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੈਂਟਾਕੋਸਟਲ ਚਰਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• ਖੋਜੇਵਾਲਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ, ਪਾਸਟਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦਿਓਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਓਪਨ ਡੋਰ ਚਰਚ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪੰਜਾਬ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਇੱਕ ਚਰਚ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ।
• ਮਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਉਦਾਸੀ ਮਹੰਤ; 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1921 ਦੇ ਸਾਕੇ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ
• ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਮਾਗਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
• ਮਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ (2014 ਤੋਂ 2024); ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ (2024 ਤੋਂ)
• ਮਾਸਟਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਜੁਲਾਈ 1962 ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਜਨਵਰੀ 1965 ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ 90 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 45 ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।
• ਮਮਾਸਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਕਾਲੀ ਦੇ ਬਾਨੀ-ਸੰਪਾਦਕ
• ਮਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ; ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ; ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਮੰਗ ਦੇ ਆਗੂ
• ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਰਾਇ ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1921 ਦਾ ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ।
• ਨਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਚੌੜਾਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਕਾਲ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ; ਦਸੰਬਰ 2024 ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ
• ਪਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ
• ਪਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ; ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਐੱਮਪੀ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 2024 ਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
• ਪਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ (2001 ਤੋਂ 2003 ਅਤੇ 2016 ਤੋਂ 2017); ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ
• ਪਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ; ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਰਪਣ ਦੇ ਲੇਖਕ
• ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਵੱਸਿਆ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿੱਥੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ।
• ਰਰੂਪ ਸਿੰਘਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ
• ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਾਗ਼ੀ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ 2024 ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਭੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਅਕਾਲੀ ਧੜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।
• ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਗ, ਜੋ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਕੈਂਪ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ 2025-26 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ 110 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ।
• ਫ਼ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਤ; ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ; 1962 ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁਖੀ
• ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾਸਮੁੱਚੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਇਕੱਠ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਰਮਤੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਲਈ ਮੰਨਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। 1986 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।
• ਸਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘਅਕਾਲੀ ਆਗੂ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਦ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, 1962 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ
• ਸਸਰਦਾਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ; ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ, 1937 ਤੋਂ 1941
• ਸਸਰਦਾਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀਅਕਾਲੀ ਆਗੂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ; ਸਿੱਖ ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ
• ਸਸਰਦਾਰ ਉੱਜਲ ਸਿੰਘਗੋਲ ਮੇਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਡੈਲੀਗੇਟ; ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ, 1949 ਤੋਂ 1956; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ, 1965 ਤੋਂ 1966
• ਸਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਡੀਟਰ; 328 ਗੁੰਮ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ
• ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਹੁਣ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਟੀ)2001 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 2003 ਦਾ ਹੁਕਮ ਰੱਦ ਹੋਇਆ; ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ 2016 ਦੀ ਸੋਧ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ।
• ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦਲਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ ਭਾਈ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੰਥਕ ਏਜੰਡਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਉੱਤੇ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।
• ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ14 ਦਸੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਸਤੇ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ। ਇਸ ਨੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ।
• ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ)ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਧੜਾ। ਬਾਦਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਮਗਰੋਂ 2025 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਇਹ ਧੜਾ ਹੁਣ 2027 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈਵਾਲ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ।
• ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ)ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ 1920 ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
• ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ (ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨ)ਅੰਬੇਡਕਰ ਵੱਲੋਂ 1935 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਦੇ ਪ੍ਰਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸੱਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ। ਇਸ ਨੇ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ; ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ।
• ਸਿੱਖ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਲਭਾਈ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਥਕ ਸੁਧਾਰ ਜਥੇਬੰਦੀ। 328 ਲਾਪਤਾ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਧਰਨਾ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਹੋਈ।
• ਸਸਰ ਮੈਲਕਮ ਹੇਲੀਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ (1924 ਤੋਂ 1928)
• ਸਰਹਿੰਦਮੁਗ਼ਲ ਦੌਰ ਦਾ ਕਸਬਾ ਜਿੱਥੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1710 ਅਤੇ 1764 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
• ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਖ਼ਤ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 1606 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਾਰਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਪੰਥ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।
• ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬਅਨੰਦ ਦੀ ਪੁਰੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ 1665 ਵਿੱਚ ਵਸਾਈ। 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
• ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਥਾਨ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਾਰਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਵਾਰ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਹੈ।
• ਸਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
• ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 1706 ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਬੀੜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਵਜੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
• ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਿਆਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਅਤੇ 1708 ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ; ਇਸ ਦਾ 1956 ਦਾ ਐਕਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੂਬੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
• ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ; 1923 ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ।
• ਤਰਨ ਤਾਰਨਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1596 ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੇ 1994 ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ।
• ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਿਆ?ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਦਾ ਪੱਕੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਕੈਲੰਡਰ 2003 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਹੋਈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਅੱਜ ਵੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਹੈ; ਪੀਐੱਸਜੀਪੀਸੀ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੂਲ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
• ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਫ਼ਰੰਟਈਸਾਈ ਚਰਚਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਮਲ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12,000 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 8,000 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ।
• ਕੀ ਭਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਐਕਟ ਹੇਠ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ?ਹਕੂਮਤ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ; ਆਲੋਚਕ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਇੱਕ ਐੱਮਪੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਕਮ, ਕੋਰਟਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਕੀ ਨਵੰਬਰ 1984 ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸੀ ਜਾਂ “ਦੰਗੇ”?ਭਾਰਤ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਜੁਰਮ ਪਾਏ; ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਮਿਲੇ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਕੀ 2015 ਦਾ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ?ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਚੱਬੇ ਦੇ 13 ਮਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕੌਣ ਸੱਦ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ, ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਕੀ 2020 ਤੋਂ 2021 ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ 'ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ' ਲਹਿਰ ਸੀ?ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਗਏ ਸਨ; ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਝੂਲਿਆ ਝੰਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਸਲਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਕਿਉਂ ਉੱਠਿਆ।
• ਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ?1955 ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਿਬਾਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰਕੂ ਮੰਗ ਪੜ੍ਹਿਆ; ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਹੈ। ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ, ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• ਕੀ ਰਾਜੀਵ-ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਧੋਖਾ ਸੀ ਜਾਂ ਗੁਆਇਆ ਮੌਕਾ?ਜੁਲਾਈ 1985 ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਅਕਾਲੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; 1986 ਦੇ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਿਹਾ। ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਧਿਰ ਦਾ ਜਵਾਬ।
• ਕੀ ਸਿੱਖ ਰੈਫ਼ਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?ਫ਼ੌਜ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਮੋਰਚੇਬੰਦ ਟਿਕਾਣੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸਿੱਖ ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾੜੀ ਗਈ। ਕੇਂਦਰ ਮੰਨ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਿੱਖ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ।
• ਕੀ ਖਾੜਕੂ “ਅੱਤਵਾਦੀ” ਸਨ? ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਲੇਬਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਨਜ਼ਰੀਆਹਕੂਮਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ “ਅੱਤਵਾਦੀ” ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਨਵੰਬਰ 1984 ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਕਿਉਂ ਹੋਈ?ਜਾਂਚਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਲਏ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ; 587 ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੀ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਥ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਥਾਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ 1925 ਦੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਿਤੇ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੱਖ, ਪੰਥ ਦਾ ਪੱਖ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਯਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।
• 2015 ਦੀ ਬਰਗਾੜੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਸੀ?2015 ਦੀ ਬਰਗਾੜੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਿੰਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ; ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲੱਗੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵਕਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਹੈ?ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ, ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਵਾਦਤ ਚਿੱਠੀ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ 2008 ਦਾ ਰੁਖ਼, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈਆਂ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ। ਆਲੋਚਕ, ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਦਰਜ ਹੈ।
• ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ?1966 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੋਵੇਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਨੇ 1970 ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਵਕਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ ਹਰ ਧਿਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
• ਪਾਣੀ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਐੱਸਵਾਈਐੱਲ ਨਹਿਰਹਰਿਆਣਾ 1976, 1981 ਅਤੇ 1987 ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਥਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਹੱਕ ਅਤੇ ਘਟ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਦਾ। ਸੰਧੀ, ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ, ਕੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਬੰਦੀ ਸਿੰਘ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹਨ?ਉਮਰ ਕੈਦ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ, ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਛੋਟ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ, ਰਾਜ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਕੜੀ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੌਣ ਕਰੇ। ਅੱਠ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦਾ 2019 ਦਾ ਵਾਅਦਾ, ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਕੇਸ, ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ।
• ਯਯਸ਼ਵੰਤ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਸੰਪਾਦਕ; ਬੁੱਧਿਸਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ