ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ

ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਈ 1954 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਝੰਗ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, 17 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, 1994 ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਜਥੇਬੰਦਕ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ। ਉਹ 26 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਤੋਂ 12 ਮਾਰਚ 2024 ਤੱਕ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਜੋ 27 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਤੋਂ ਚੱਲੀ, ਜਨਨਾਇਕ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣੀ ਸੀ। ਜੂਨ 2024 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਨਾਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ 10 ਜੂਨ 2024 ਤੋਂ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।

ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ

• ਪੰਚਕੂਲਾ, 25 ਅਗਸਤ 2017। ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੀ ਸੀਬੀਆਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਿੰਸਾ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਏ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ 32 (ਲਾਈਵਲਾਅ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 37 (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ) ਤੱਕ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਬੈਂਚ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ, ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ ਛਾਪੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, “ਵੋਟ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਸਮਰਪਣ” ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਖੱਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡੇਰੇ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਮਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰ” ਰਲ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ। ਫੁੱਲ ਬੈਂਚ ਹਾਲੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਸੀ; ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ (ਐਮੀਕਸ ਕਿਊਰੀ) ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਡੇਰੇ ਨਾਲ ਰਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ, ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ।
• ਪੈਰੋਲਾਂ। ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਖੱਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰੋਲ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ “ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ”। ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਆਦਮਪੁਰ ਦੀ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ 40 ਦਿਨ ਦੀ ਪੈਰੋਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਖੱਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਆਊਟਲੁੱਕ ਨੇ ਇਸ ਪੈਰੋਲ ਨੂੰ ਉਸ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਹੰਗਾਮਾ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 29 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ 2022 ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 91 ਦਿਨ ਲਈ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਪੈਰੋਲ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
• ਕਿਸਾਨ, 2020 ਅਤੇ 2021। ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ ਮਾਰਚ 26 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੌਛਾੜਾਂ ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਵਰਤੀ, ਹਾਈਵੇਅ ਉੱਤੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਲਾਏ ਅਤੇ ਪਾਨੀਪਤ ਨੇੜੇ ਸੜਕ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਖੱਟਰ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਭੋਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰੇ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਧਰਨੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਬਾਰੇ “ਇਨਪੁਟ” ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। 3 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੀਜੇਪੀ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵਲੰਟੀਅਰ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ “ਇੱਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਪੱਥਰ ਨਾਲ” ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਦਿਸੇ; ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੀ ਹਿੰਸਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਦੀਆਂ ਪੈਰੋਲਾਂ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੱਦ ਉੱਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਲਈ।