2015 ਦੀ ਬਰਗਾੜੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਸੀ?

ਦਾਅਵਾ: ਦੋਵਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਜਵਾਬ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ। 20 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ, ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੈਂਡਲਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ; ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਅਸੀਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ” (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। 2019 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਦਸ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬੇਗੁਨਾਹ ਹਨ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਬਾਰੇ ਬਾਦਲ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ “ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ), ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ “ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ” (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਐੱਸਆਈਟੀ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਕਿ ਉਹ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ “ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਧਾਰ” ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ “ਝੂਠ ਦਾ ਪੁਲੰਦਾ” ਕਿਹਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਮਾਰਚ 2024)।

ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੇ ਤੱਥ, ਵਕਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ:

• ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2015। 1 ਜੂਨ ਨੂੰ ਬੁਰਜ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਵਨ ਸਰੂਪ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ। 24 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਰਗਾੜੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੋਲੋਂ 110 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਵਨ ਅੰਗ ਮਿਲੇ; 14 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਿਆਮੀਵਾਲਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਮਾਰੇ ਗਏ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਮੁਆਫ਼ੀ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਗਈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ)।
• 2 ਨਵੰਬਰ 2015। ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ “ਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸਨ”, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਬੇਗੁਨਾਹ ਸਨ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• 2018 ਤੋਂ 2019। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਜੋ 27 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ “ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲਏ ਬਿਨਾਂ” ਚਲਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਾਕਤ “ਗ਼ੈਰ-ਵਾਜਬ” ਸੀ (ਡੇਲੀਓ)। ਇੱਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ “ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ” (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ); ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ” ਕਿਹਾ (ਡੇਲੀਓ)। ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਕਲੋਜ਼ਰ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਡੀਜੀਪੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੋ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• 2021 ਤੋਂ 2023। 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਐੱਸਆਈਟੀ ਦੀ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਜਾਂਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਨਵੀਂ ਐੱਸਆਈਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਜੋ 2 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਘਾੜਾ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ ਦੱਸਿਆ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ); ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐੱਸਆਈਟੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡੇਰੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਉਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ (ਲਾਈਵ ਲਾਅ)।
• ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੇ ਕੇਸ। ਐੱਸਆਈਟੀ ਨੇ 2019 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਆਈਜੀਪੀ ਪਰਮਰਾਜ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 28 ਸਤੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀਪੀ ਸੁਮੇਧ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਫ਼ ਗਵਾਹ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਨੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਨਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਇਸ ਦੀ 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 ਦੀ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਘਾੜੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ; ਉਹ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 ਨੂੰ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 31 ਮਈ 2024 ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਰਜ਼ੀ ਉੱਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਕਤਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ); 1 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੀਲਬੰਦ ਸਟੇਟਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਤੈਅ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਪੰਥਕ ਜਵਾਬ: ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। 10 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਚੱਬਾ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜਨਾਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਬਰਗਾੜੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ; ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾਦੂਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਦਲਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। 2 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਹੱਕ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ); ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇਣੀ, ਬੇਅਦਬੀ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਫੜ ਸਕਣਾ, ਅਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਤੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਬਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (ਪੀਟੀਆਈ, ਆਊਟਲੁੱਕ ਰਾਹੀਂ)। 8 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਸੁਖਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨਿਆਮੀਵਾਲਾ ਨੇ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਤਿਮ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ” (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।