ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਵਾਲੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲਾ ਸਫ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸਬੇ ਦੀ ਨੀਂਹ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੀਆ ਜੀ ਨੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1485: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੱਖੋਕੇ, ਹੁਣ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਦੇ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੀ ਧੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
• 7 ਦਸੰਬਰ 1715: ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਛੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਕੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ 740 ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਤਰੀਕ 9 ਜੂਨ 1716 ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• 1808 ਅਤੇ 1811: ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋੜੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।
• 1947: ਰੈੱਡਕਲਿਫ਼ ਅਵਾਰਡ ਹੇਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਗਈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਸ਼ਕਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਏ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਰਾਵੀ ਦਾ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ।

ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਵਾਦ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਹੱਦੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਵਿੱਚ ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਵਧਣ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ 2 ਦਸੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਫ਼ਰੰਟ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਮਲ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਚਰਚਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 600 ਤੋਂ 700 ਦੱਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਤੋਂ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ 7.68 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 23 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਸਾਈ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਗਿਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਈਸਾਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਘਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਧਰਮਸਾਲ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਈਸਾਈ ਆਬਾਦੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ “ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ ਲਗਭਗ 4 ਲੱਖ” ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 120 ਦੇ ਕਰੀਬ ਚਰਚ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 400 ਪਾਦਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕੜੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਨਾਮ ਮੈਂਬਰ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾਈ ਭਜਨ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਜ਼ਰੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ (ਫ਼ੇਥ ਹੀਲਿੰਗ) ਹੈ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਬੇਨਾਮ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਪੰਥ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਲੜਾਈ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ।