ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਡੀਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ)

ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਡੀਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ) ਉਹ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ, 1971 ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਰਲ ਹਾਊਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ 1923 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲਿਆ ਅਤੇ 11 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ। 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਕੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ 1971 ਦਾ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ ਬਣੀ।

ਬਣਤਰ: ਇਸ ਦੇ 55 ਮੈਂਬਰ ਹਨ, 46 ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅਤੇ 9 ਕੋ-ਆਪਟ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਬੋਰਡ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੌਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਗੰਜ, ਰਕਾਬ ਗੰਜ, ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਹਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਕੜੇ ਚਾਰ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ, ਗਿਆਰਾਂ ਸਕੂਲ, ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1 ਨਵੰਬਰ 1984: ਭੀੜ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ, ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੋ ਸਿੱਖ ਸਾੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਕਮਲ ਨਾਥ ਭੀੜ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ। ਵਕੀਲ ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਫੂਲਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਥ ਨੇ ਆਪ ਉੱਥੇ ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
• 15 ਜਨਵਰੀ 2017: ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਵਿਖੇ ਸੱਚ ਦੀ ਕੰਧ, ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪੰਜ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਕੇ ਡੀਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।
• 22 ਅਗਸਤ 2021: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬਾਦਲ) ਨੇ 46 ਵਿੱਚੋਂ 27 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਸਰਨਾ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਦਿੱਲੀ) ਨੇ 14, ਜਾਗੋ ਨੇ 3, ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਪੰਥਕ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ। ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਸੀਟ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ।
• 22 ਜਨਵਰੀ 2022: ਦਸ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੈੱਡਲਾਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਕਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਵਿਖੇ 28 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਕੇ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 21 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪ ਅਤੇ ਸਰਨਾ ਭਰਾ ਵੀ ਸਨ।
• 25 ਜੂਨ 2025: ਕਾਲਕਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ। ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਕੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਚੋਣ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਾਲਕਾ ਅਤੇ ਕਾਹਲੋਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਕੋਲ ਮੈਂਬਰ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਕੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ: ਕਾਲਕਾ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ। ਸਰਨਾ ਅਤੇ ਜੀਕੇ ਧੜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।