ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇੱਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਈ

ਕੌਣ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪੰਥ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ, ਇੱਕਸਾਰ ਜ਼ਾਬਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

• ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰਜ ਕਕਾਰ।
• ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਤਨੇਮ (ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ) ਦਾ ਢਾਂਚਾ।
• ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ (ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਜਾਉਣ) ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਤਰੀਕਾ।
• ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਰਯਾਦਾ (ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਬਾਰੇ ਨੇਮ)।
• ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ (ਜਨਮ, ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਭਾਵ ਵਿਆਹ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ)।
• ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ (ਪੰਥਕ ਸਜ਼ਾ) ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਢਾਂਚਾ।

ਕਿੱਥੇ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਜ਼ਾਬਤਾ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹਰ ਸਵਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਗਮਾਲਾ ਦਾ ਪਾਠ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਦਰਜਾ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੀਮਾਵਾਂ: 1945 ਦੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਥਕ ਧਾਰਾਵਾਂ (ਨਿਹੰਗ, ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ, ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ ਅਤੇ ਹੋਰ) ਵਿਚਕਾਰ ਤਵਾਜ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਰਵਾਇਤੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਕਿ ਇਹ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਹਲਕਿਆਂ (ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਕਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ) ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਓਨੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ।