ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ

ਭੀਮਰਾਓ ਰਾਮਜੀ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1891 ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਨੇੜੇ ਮਹੂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਜੀ ਸਕਪਾਲ ਅਤੇ ਭੀਮਾਬਾਈ ਦੇ ਚੌਧਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਛੂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾਂ (ਹੁਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਲਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਡਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਪੰਥ

• 13 ਅਕਤੂਬਰ 1935: ਯੇਵਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮ ਬਦਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਰਨਗੇ।
• 1936: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 25 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਨਰਲ ਇਜਲਾਸ ਨੇ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 11 ਤੋਂ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਦੁਹਰਾਇਆ।
• ਉਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ 94 ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 43 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਬੇਡਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰ ਸਿੱਖੀ ਨਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪੜਾਅ

• 1942 ਤੋਂ ਜੂਨ 1946: ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਲੇਬਰ ਮੈਂਬਰ।
• 1947: ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਡਰਾਫ਼ਟਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਤੱਕ ਕੀਤੀ।
• ਸਤੰਬਰ 1951: ਕੈਬਨਿਟ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ ਨਾਲ ਕਿ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਕੋਡ ਬਿੱਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
• 14 ਅਕਤੂਬਰ 1956: ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਲਿਤਾਂ ਸਮੇਤ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾਇਆ।
• 6 ਦਸੰਬਰ 1956: ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, 5 ਜਾਂ 6 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸੰਵਿਧਾਨ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ, ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਧਰਮ ਬਦਲੀ। ਪੰਥ ਲਈ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹਨ ਜੋ 1936 ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਏ ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚੁਣੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹੈ (ਵੇਖੋ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ)।