ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ
Kanwaljit Singh
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 2020 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਡਿਫ਼ਾਲਟ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲੀ।
ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਹਨ। 2020 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਉਹ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 2026 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਜਿਊਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ। ਅੱਗੇ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਧਿਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 31 ਮਈ 2020: ਉਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰੂਪ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 19 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 80 ਸਰੂਪ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਐਂਟਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਰੂਪ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
- 6 ਜੁਲਾਈ 2020: ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ 267 ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 14 ਸਰੂਪ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਗ਼ਬਨ ਹੋਏ।
- 24 ਅਗਸਤ 2020: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਾਂਚ ਪੈਨਲ ਨੇ ਗ਼ਬਨ ਹੋਏ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 328 ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
- 7 ਦਸੰਬਰ 2025: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੀ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ 16 ਜਣਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਬੇਨਿਯਮੀ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ।
- 3 ਜਾਂ 4 ਜਨਵਰੀ 2026: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ (ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ)। ਟੀਮ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਪਾਵਨ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹੱਥ ਸੀ।
- 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਫ਼ਾਲਟ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ 100 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੇਰਕਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਐੱਸਆਈਟੀ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ।
ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਜੋਂ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Ludhiana MLA Balwinder Singh Bains files plaint over missing saroops, The Tribune, 6 Jul 2020. tribuneindia.com
- Takht forms 2-member panel to probe missing saroops, The Tribune, 17 Jul 2020. tribuneindia.com
- Probe panel indicts SGPC officials, Akal Takht seeks action, The Tribune, 25 Aug 2020. tribuneindia.com
- Missing 'saroops' of Guru Granth Sahib: Punjab Police books 16 people, The Week (PTI), 8 Dec 2025. theweek.in
- Missing saroops case: Ex-SGPC employee Kanwaljit Singh accused of direct involvement in irregularities, The Tribune, 4 Jan 2026. tribuneindia.com
- Missing saroops case: Ex-SGPC employee gets bail as police fail to file chargesheet, The Tribune, 18 Apr 2026. tribuneindia.com