ਲੁਧਿਆਣਾ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲੇ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੈ। 1911 ਦੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨੂੰ 1480 ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਨਸਲ ਦੇ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਵਸਾਇਆ। ਲੋਧੀ 1620 ਤੱਕ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਇਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। 1806 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਰਾਇਆਂ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਊ ਘਾਟ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਰਵਾਇਤ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਸਥਾਨਕ ਹਾਕਮ ਨਵਾਬ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਲੋਧੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਖੋਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰੱਬ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। 1972 ਤੋਂ 1973 ਦੌਰਾਨ ਪੁਰਾਣੇ ਥੜ੍ਹੇ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 4 ਜੁਲਾਈ 1965: ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਨਲਵਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਹੈਸੀਅਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
• 28 ਅਤੇ 29 ਅਕਤੂਬਰ 1978: ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕੀਤੀ।
• 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ: ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਡਾਟਾਬੇਸ ਇਕੱਲੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਹੀ 56 ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, 42 ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਅਤੇ 14 ਜਬਰੀ ਲਾਪਤਾ ਕਰਨ ਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਕੇਸ 1991 ਦੇ ਅਤੇ 16 ਕੇਸ 1992 ਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਫ਼ ਨੇ ਇਹ ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
• ਜੂਨ 1991: ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ ਦੋ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 75 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 76 ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਦੱਸੀ। ਯੂਪੀਆਈ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ “ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ” ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ।