ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਮਧਾਰੀ

ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਜਨਮ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 1816 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੈਣੀ ਅਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰੈਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 1841 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰੈਜਮੈਂਟ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਧਾਰੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਭੈਣੀ ਮੁੜ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ, ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਈ ਅਤੇ 1855 ਤੇ 1856 ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਨਾਮਧਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1857 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਹਿਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਸ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਸੀ, ਮਕਬਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੱਥਾ ਨਹੀਂ ਟੇਕਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਦਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ ਸੀ। ਲਹਿਰ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਪ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੂਕਾ ਨਾਂ ਪਿਆ (ਕੂਕ, ਯਾਨੀ ਪੁਕਾਰ, ਤੋਂ)। ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀ ਸੀ: ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ (ਸੂਬੇ), ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਾਠੀ। ਇਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ, ਕੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਖ਼ਾਨੇ ਦਾ, ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਕੱਤੇ-ਬੁਣੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1841: ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
• ਵਿਸਾਖੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1857: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਹਿਤ ਦੇ ਉਹ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਘੜਿਆ।
• 15 ਜਨਵਰੀ 1872: ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੂਕਿਆਂ ਨੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਚੜਖ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
• 17 ਜਨਵਰੀ 1872: ਫੜੇ ਗਏ ਕੂਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਅਠਾਹਠ ਗਿਣਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ 65 ਤੋਂ 67 ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
• 1872: ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਸ ਸੂਬਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੰਗੂਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਐਕਟ 1818 ਅਧੀਨ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਸੀ। 1880 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਗੁਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ 29 ਨਵੰਬਰ 1885 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਮਗਰੋਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, 1857 ਦੇ ਰਹਿਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ 1872 ਦੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਤੱਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਲਈ ਅਤੇ ਭੈਣੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵਸੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।