ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਕਲੋਨੀ

ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਕਲੋਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ 201 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਹੈ, ਬੱਲੋਕੀ ਬੈਰਾਜ (1911 ਤੋਂ 1913 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ) ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1914 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹੋਈ। ਅੱਪਰ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਅੱਪਰ ਜਿਹਲਮ ਨਹਿਰਾਂ ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜਿਹਲਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰਾਵੀ ਤੱਕ ਲਿਜਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੱਜ ਇਹ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 2,264 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖਾਲ ਓਕਾੜਾ, ਪਾਕਪਟਨ, ਸਾਹੀਵਾਲ ਅਤੇ ਖਾਨੇਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਲਗਭਗ 700,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਸਿੰਜਦੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1906 ਅਤੇ 1907: ਕਲੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਆਬਿਆਨੇ ਦੇ ਵਧੇ ਰੇਟਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, 1907 ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲੋਨੀ ਅਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
• 1914 ਤੋਂ 1924: ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਚੱਲਿਆ ਕਲੋਨੀ ਵਸਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਲਗਭਗ 1,192,000 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 68.66 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਿਲੀ। ਘੋੜੇ ਪਾਲਣ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿਲੀ।
• 1901 ਤੋਂ 1931: ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ 19,092 (4.12 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1911 ਵਿੱਚ 68,175 (12.74 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਅਤੇ 1931 ਵਿੱਚ 148,155 (14.82 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 1941 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 175,064 (13.17 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਹੈ।
• 1947: ਵੰਡ ਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਵਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲੋਨੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ। ਇਹ ਕਲੋਨੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪੰਥ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ: ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀ, ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਆ ਗਏ। ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।