ਜਲੰਧਰ

ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਦੁਆਬਾ ਜਲੰਧਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ (ਆਈਏਐੱਨਐੱਸ)। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 38.95 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਨੂੰ ਰਾਖਵਾਂ ਹਲਕਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1594 ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ; ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ 1635 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮੂਲ ਬੀੜ ਸੋਢੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 24 ਮਈ 2009: ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਦੇ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਸੰਤ ਰਾਮਾਨੰਦ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। 57 ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗੜਬੜ ਰਹੀ: ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸੈਨਿਕ ਦਸਤੇ ਸੱਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 58 ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• ਜਨਵਰੀ 2010 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ: ਡੇਰਾ ਸੱਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਸੀਰ ਗੋਵਰਧਨਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਬੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਐਲਾਨਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬੇਗਮਪੁਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਰਾਹੀਂ ਜਲੰਧਰ ਮੁੜੇ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਬਚਾਓ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਸੈਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• ਜਨਵਰੀ 2023: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਚਰਚ ਹੁਣ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਖੰਭਰਾ ਦੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸਾਈਨਜ਼ ਐਂਡ ਵੰਡਰਜ਼ ਦੀਆਂ 12 ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ 1.34 ਮਿਲੀਅਨ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਸਨ। ਹੋਰ ਮੋਹਰੀ ਮਿਨਿਸਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜੇਵਾਲ ਦਾ ਓਪਨ ਡੋਰ ਚਰਚ ਅਤੇ ਤਾਜਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਗਲੋਰੀ ਐਂਡ ਵਿਜ਼ਡਮ ਸਨ।
• ਮਈ 2023: ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਡੇਰਾ ਬੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਸਟਰਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਡੇਰਾ ਦੁਆਬੇ ਦੇ 23 ਵਿੱਚੋਂ 19 ਹਲਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਐਲਬਰਟ ਦੂਆ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 900 ਪਾਸਟਰਾਂ ਅਤੇ 3 ਲੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ।
• 1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ ਮੌਕੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 45 ਮਿੰਟ ਗੁਜ਼ਾਰਨੇ ਸਨ (ਆਈਏਐੱਨਐੱਸ)।

ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਪੰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਚਰਚ, ਜੋ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਰੋਤ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਣਦੇ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਸਿੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ।