ਜਥੇਬੰਦੀ
ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਏਬੀਵੀਪੀ)
ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਖਾ, ਜੋ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9 ਜੁਲਾਈ 1949 ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ। 2019 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਗੂ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਏਬੀਵੀਪੀ) ਇੱਕ ਸਰਬ-ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕੌਮ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਸ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੰਮੇਲਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਕਿ ਇਹ 9 ਜੁਲਾਈ 1949 ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕੈਂਪਸਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਸਰ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਬਲਰਾਜ ਮਧੋਕ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੱਲ ਏਬੀਵੀਪੀ ਆਪ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ: ਇਸ ਦੀ ਸਾਈਟ ਪ੍ਰੋ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਹਿਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇਵ ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਯਸ਼ਵੰਤਰਾਓ ਕੇਲਕਰ ਨੂੰ, ਜੋ 1958 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਥੇਬੰਦਕ ਬਣੇ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੀ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਰਘੂਰਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ ਤਿਵਾੜੀ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਵੀਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਲੰਕੀ ਕੌਮੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਆਗੂ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ ਏਬੀਵੀਪੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਉੱਭਰੇ।
ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਏਬੀਵੀਪੀ 2025 ਤੋਂ 2026 ਲਈ ਲਗਭਗ 77 ਲੱਖ (7.7 ਮਿਲੀਅਨ) ਮੈਂਬਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 31.75 ਲੱਖ (3.175 ਮਿਲੀਅਨ) ਅਤੇ 1974 ਵਿੱਚ 1,60,000 ਸੀ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਉਸੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਬਾਲਾ ਉਦੋਂ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਰੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ 18 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਂਪਸ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਨੁਪ੍ਰਿਆ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਬੀਵੀਪੀ ਨੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਝੁਕਾਅ ਵਾਲੀ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਟੈਂਡ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਏਬੀਵੀਪੀ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਅਤੇ ਏਬੀਵੀਪੀ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1948: ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੰਮੇਲਨ।
- 9 ਜੁਲਾਈ 1949: ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ।
- 1958: ਯਸ਼ਵੰਤਰਾਓ ਕੇਲਕਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਥੇਬੰਦਕ ਬਣੇ।
- ਅਗਸਤ 2019: ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਲਾ ਵਿਵਾਦ।
- ਨਵੰਬਰ 2025: ਨਵੇਂ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ।
ਹੁਣ ਦੀ ਹਾਲਤ: ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ, ਵੀਐੱਚਪੀ ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਵਾਲੇ ਉਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- ABVP (history and founders), Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad. abvp.org
- Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad (used for the RSS link, the current office-bearers and the membership claim, which no better source I could open covers), Wikipedia. en.wikipedia.org
- Ideologically divided, PU's Left and Right at daggers drawn (18 Aug 2019), The Tribune. tribuneindia.com