ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਆਗੂ; 19 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। 6 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੂਨ 1984 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਲਈ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਟਕਸਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 2 ਜੁਲਾਈ 1977 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ 2 ਜੁਲਾਈ 1978 ਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ 13 ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 19 ਜੁਲਾਈ 1982: ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਏਆਈਐੱਸਐੱਸਐੱਫ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਭਾਈ ਥਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
- 20 ਤੋਂ 25 ਜੁਲਾਈ 1982: ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ 20 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਵਾਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ 25 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਥਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੱਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। 4 ਅਗਸਤ 1982 ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੈ ਆਂਦਾ, ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਰਚਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
- 6 ਜੂਨ 1984: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇੜੇ ਦੋਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ।
ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ 1982 ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਉਹ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Jarnail Singh Bhindranvale, Sant (1947-1984), The Encyclopaedia of Sikhism (ed. Harbans Singh), Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org
- Gursikhs from the Past: Bhai Amrik Singh, Damdami Taksal. damdamitaksal.com
- Today in Sikh history, 2nd July (citing Dilgeer and Sekhon, The Sikhs' Struggle for Sovereignty), All About Sikhs. allaboutsikhs.com