ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ

ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 1969 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਸੰਤ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਲਾਭ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਭਿੰਡਰਾਂ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਥੇ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। 1950 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਪਟਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਜੂਨ 1969: ਸੰਤ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਣਾਇਆ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ)।
• 7 ਅਕਤੂਬਰ 1976: ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀੜ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 36 ਢਾਡੀ ਜਥਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਚੁੱਕੇ ਕਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾਓ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਇਕੱਠ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਹ ਢਾਈ ਲੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• 1975: ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ 300 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਕੱਢੇ (ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ 37)। 7 ਦਸੰਬਰ 1975 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਟਕਸਾਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਉਸ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਆਈ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਕਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• ਉਹ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲੇ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 1978 ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
• 3 ਅਗਸਤ 1977: ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ ਹੁਸੈਨਪੁਰ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਦਾ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ। 16 ਅਗਸਤ 1977 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਲਾਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 21 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮਹਿਤਾ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਥਾਪ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 25 ਅਗਸਤ 1977 ਨੂੰ ਭੋਗ ਮੌਕੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ। ਟਕਸਾਲ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।