ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਟਾਕਟਨ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਟਾਕਟਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇਫ਼ਿਕ ਕੋਸਟ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਕਾਈਵ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦੇ 2012 ਦੇ ਮਤੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1912 ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਨ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਧਿਆ: ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਆਰਕਾਈਵ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਗਤੀ ਅਰਦਾਸ 1 ਨਵੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਸਟਾਕਟਨ ਨੇੜੇ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣੀ ਤਾਂ ਸੰਤ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਗ੍ਰਾਂਟ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 1915 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਜੋੜੀ ਗਈ। ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਜੋ “ਆਲੂਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ” ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ

• ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ: ਬਾਨੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ 1912 ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਬਰਕਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ।
• ਗ਼ਦਰ: ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਮਤੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਗ਼ਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਛਪਿਆ। ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਆਰਕਾਈਵ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1914 ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖ਼ਰ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਰਮ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਬਰਕਲੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਗਾਈਡ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ 1917 ਦੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗ਼ਦਰ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
• ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ: 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਮਰੀਕੀ ਮੈਂਬਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ ਇਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ (ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ)।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਟਾਕਟਨ ਵਿੱਚ 1930 ਸਿੱਖ ਟੈਂਪਲ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਹਰ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਦਾ ਆਰਕਾਈਵ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਉੱਥੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।