ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ
Dalip Singh Saund
ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵੈਲੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਜੱਜ, ਜੋ 1956 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ, ਜੱਜ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਨ, ਜੋ 1956 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਬਣੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਸਤੰਬਰ 1899 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛਾਜੂਲਵਾਡੀ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ (ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ), ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਵੀ ਸਨ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਸਤੰਬਰ 1920 ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਬਰਕਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ 1922 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਤੇ 1924 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। 1925 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਬਣ ਗਏ। ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਆਰਕਾਈਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਟਾਕਟਨ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। 1930 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇਫ਼ਿਕ ਕੋਸਟ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਈ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਕੈਥਰੀਨ ਮੇਯੋ ਦੀ ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਹ "ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਡਾ. ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ" ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1942: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਮੰਨਣ ਲਈ ਲਾਬਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।
- 1949: ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 16 ਦਸੰਬਰ ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਆਰਕਾਈਵ ਮੁਤਾਬਕ 1946 ਦੇ ਲੂਸ-ਸੈਲਰ ਐਕਟ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
- 1950 ਤੋਂ 1952: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 1950 ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਆਫ਼ ਦ ਪੀਸ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪਰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਿਆਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਮੋਰਲੈਂਡ ਜਸਟਿਸ ਕੋਰਟ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਗਏ।
- 1956: ਹਾਊਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ 85ਵੀਂ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਗਏ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਖ਼ਾਰਜ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਜੌਨ ਆਰ. ਫ਼ਿਲਿਪਸ ਦੀ ਖ਼ਾਲੀ ਸੀਟ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 54,989 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਜੈਕਲਿਨ ਕੋਚਰਨ ਨੂੰ 51,690, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਚਰਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
- 1957: ਹਾਊਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1957 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਐਕਟਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਈ।
- 1962: ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹੋਇਆ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਸ ਨੂੰ 1 ਮਈ ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪੈਟਰਿਕ ਐੱਮ. ਮਾਰਟਿਨ ਤੋਂ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਏ, ਮਾਰਟਿਨ ਨੂੰ 68,583 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 54,022।
- 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973: ਹਾਲੀਵੁੱਡ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਹੋਣ ਲਈ। ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਆਰਕਾਈਵ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਸਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਬਰਾਹਮੀ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Representative Dalip Saund of California, US House of Representatives, History, Art and Archives. history.house.gov
- Stockton Gurdwara, Punjabi and Sikh Diaspora Digital Archive, University of California, Davis. punjabidiaspora.ucdavis.edu
- Timeline 1946-1964, Punjabi and Sikh Diaspora Digital Archive, University of California, Davis. punjabidiaspora.ucdavis.edu
- My Mother India (Dalip Singh Saund), preface and dedication, 1930, Pacific Coast Khalsa Diwan Society, Stockton, 1930 (scan on the Internet Archive). archive.org
- Dalip Singh Saund (used for his dates, education, offices and election results, because no better page gave them), Wikipedia. en.wikipedia.org