ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਡਿਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਜਹਾਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੇ

ਕੌਣ: ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ; ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ; ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰ ਫ਼ੋਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀ-17 ਜਹਾਜ਼ 104 ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰਿਆ; ਇਹ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 30 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ, 33 ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਅਤੇ 33 ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਸਨ। ਡਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਗਭਗ 40 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ 6 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਤੇ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਲਾਉਣਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 2012 ਤੋਂ ਚੱਲਦੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

ਦੂਜਾ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਨੀਵਾਰ 15 ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੀ ਦੇਰ ਰਾਤ 119 ਡਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਕਰੋਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ 67 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ 16 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ 112 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 31 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ। ਗ਼ੈਰ-ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੂਜੀ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 24 ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਲੁਹਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਉੱਤਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਢਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਮਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਟਕੇ ਅਤੇ ਪਰਨੇ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀਆਂ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਰਾਤ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਧਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਜਰਮਾਂ ਜਾਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 21 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਡਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ।

ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਿੱਲੀ, ਹਿੰਡਨ ਜਾਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ ਜਾਣ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਟੀਮ (ਸਿਟ) ਬਣਾਈ।

ਕਿੱਥੇ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ: ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਭੇਜਣ ਲਈ 35 ਲੱਖ ਤੋਂ 60 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖ਼ਰਚੇ ਸਨ। ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ 20 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 22 ਜੁਲਾਈ 2025 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ 1,703 ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 620 ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ 604 ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਸੀ। ਪੱਗਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ-ਮਾਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।