ਸਿਆਲਕੋਟ

ਸਿਆਲਕੋਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਆਏ। ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹ ਕਸਬੇ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਬੇਰੀ ਹੇਠ ਬੈਠੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹਮਜ਼ਾ ਗ਼ੌਸ ਨੇ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਉੱਜੜ ਜਾਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਸੇ ਦਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਸੇ ਦਾ ਝੂਠ ਖ਼ਰੀਦਣ ਭੇਜਿਆ। ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਮੂਲਾ, ਨੇ ਪਰਚੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਝੂਠ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਸੱਚ ਹੈ; ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਘਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੂਲਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1913 ਤੋਂ 1920: 1913 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬੇ ਦੀ ਬੇਰ ਦੇ ਮਹੰਤ ਦੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਵਾਰਸ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੇਵਕ ਜਥਾ ਬਣਾਇਆ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਹਾਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਤੇ ਜਲੂਸਾਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 5 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਨੌਂ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।
• 1947: ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਬਾਬੇ ਦੀ ਬੇਰ ਅਤੇ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ ਭਾਈ ਮੂਲਾ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਉਜਾੜੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
• ਦਸੰਬਰ 1992: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰੀ ਮਸੀਤ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਬਾਬੇ ਦੀ ਬੇਰ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ 2013 ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ (ਅਰਬ ਨਿਊਜ਼)।
• ਜੂਨ 2019: ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਯਾਤਰੂ ਇੱਥੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। ਅਰਬ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਬੇਰੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਲ 205 ਕਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਉੱਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਭੀੜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੌਂਪਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ-ਸੂਫ਼ੀ ਮਿਲਣੀ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।