ਜਥੇਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੁੜ

ਜਥੇਦਾਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੁੜ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ, ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੁੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਲੀ ਕਾਰਕੁਨ, ਜਗਤ ਸਿੰਘ, ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 1969 ਦੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਟੇਬਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਲ 1916 ਦੱਸਦੀ ਹੈ।)

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 20 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 3 ਦਸੰਬਰ 1966: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ 75 ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਟਾਸਕ ਫ਼ੋਰਸ 25 ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਤੁੜ, ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਝਾਵਨ ਅਤੇ ਦੁੱਲਾ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਦੇ ਨਾਂ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖਰੜ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 3 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ।
• 25 ਮਾਰਚ 1972: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਆਸਤ ਛੱਡੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ 1972 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁੜ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ।
• 1972 ਤੋਂ 1973: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 30 ਨਵੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਆਏ, ਜੋ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ 6 ਜਨਵਰੀ 1973 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਨਾ ਤੁੜ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ 30-11-1973 ਤੋਂ 06-01-1973 ਛਾਪਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਟੇਬਲ 30 ਨਵੰਬਰ 1972 ਤੋਂ 6 ਜੂਨ 1973 ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
• 1973: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਸਿੱਖ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਬਾਅ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ।
• ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1975: ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਤੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜੋ 29 ਜੂਨ 1975 ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਥੇਬੰਦ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
• 1975 ਤੋਂ 1977: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਤੁੜ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਜੋ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਤਭੇਦ ਸੁਲਝਾਏ ਜਾ ਸਕਣ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।
• ਮਾਰਚ 1977: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੌਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
• 30 ਜੁਲਾਈ 1979: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਟੇਬਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1962 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ; ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਤੁੜ ਨੂੰ ਉਸ ਅਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ।