ਭਾਗ ਸਿੰਘ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ

ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਉਸ ਉਪ-ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 11 ਦਸੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਘੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਤਾ ਬਣਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਅਤੇ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀ ਪੁਸਤਿਕਾ ਐਨਾਟਮੀ ਆਫ਼ ਦ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ, ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਦੁੱਗਲ "ਸ. ਭਾਗ ਸਿੰਘ" ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ।

ਉਪ-ਕਮੇਟੀ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਦਲ ਨੇ ਇਹ ਮਾਰਚ 1972 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲ ਨੂੰ 117 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 24 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਸ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾਇਆ। ਦੁੱਗਲ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਬੈਠਕਾਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲੀ 23 ਦਸੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ। ਦੋਵੇਂ ਸਰੋਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ 16 ਅਤੇ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਈ।

ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰ ਸਨ: ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲਾਲਪੁਰਾ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੱਧਨੀ ਦੇ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 11 ਦਸੰਬਰ 1972: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਉਪ-ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• 23 ਦਸੰਬਰ 1972: ਦੁੱਗਲ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ।
• 16 ਅਤੇ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1973: ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਭਾਈ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਬੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1914 ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।