ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਉਸ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 11 ਦਸੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਘੜਨ ਲਈ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਤਾ ਬਣਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੀ ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬਚੀ ਐਨਾਟਮੀ ਆਫ਼ ਦ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ, ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ।

ਸਬ-ਕਮੇਟੀ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਦਲ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਘੜਨ ਲਈ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਫਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਦਸ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾਇਆ। ਦੁੱਗਲ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਬੈਠਕਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ 23 ਦਸੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਵਕੀਲਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਲਏ, ਅਤੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਸਰੋਤ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ, ਦਸ ਬਨਾਮ ਗਿਆਰਾਂ। ਦੋਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ 16 ਅਤੇ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰ ਸਨ: ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਗ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ, ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲਾਲਪੁਰਾ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੱਧਨੀ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਭਗਤ ਸਿੰਘ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 11 ਦਸੰਬਰ 1972: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• 23 ਦਸੰਬਰ 1972: ਦੁੱਗਲ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੈਠਕ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ।
• 16 ਅਤੇ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1973: ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।