ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ

ਸਰਦਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਨ। ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਸਿੱਖਸ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1912 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1945 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1947 ਤੋਂ 1949 ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੇ, 1952, 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ, 1952 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਡਿਪਟੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹੇ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 27 ਸਤੰਬਰ 1995 ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।

1965 ਅਤੇ 1966 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਬਾਰੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ 15 ਮਾਰਚ 1966 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 17 ਮਾਰਚ 1966: ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ ਲਾਏ ਇੱਕ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਰਾ 69 ਦੇ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਪੁਨਰਗਠਨ ਨਾਲ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਥਿਰ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਦਲਣ ਲਈ “ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ”। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰਲਾ ਕੇ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕਾ ਗੁਆਉਣ ਜਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਛੇੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
• ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੈਰਾ 71 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਉਸ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਇਤਰਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਮਿਲੇ ਸਰੋਤ ਇਸ ਨੋਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।