ਜਥੇਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ

ਜਥੇਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1914 ਨੂੰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਬੇਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, 1952 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਇਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 23 ਮਈ 1960: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹੁਡਿਆਰਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
• 15 ਤੋਂ 23 ਨਵੰਬਰ 1961: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀਆਂ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦਸ ਦੋਸ਼ ਗਿਣਾਏ, ਅਤੇ 21 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਅੱਤਲੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਗਏ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਿ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਮਰਾਨੰਗਲ ਤੋਂ ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ।
• ਜੁਲਾਈ 1962: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 8 ਜੁਲਾਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ 22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕੱਠ ਸੱਦਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
• 11 ਦਸੰਬਰ 1972: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਉਸ ਨੀਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
• 1968 ਅਤੇ 1977: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।
• 1979: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• 1986 ਤੋਂ 1998: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ “ਖਾੜਕੂਵਾਦ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ 1978 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਝੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਘਰ-ਘਰ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ 1987 ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ “ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ” ਵੱਲੋਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਮਿਲਿਆ। 1992 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਸ ਰੁਖ਼ ਕਾਰਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਗਤ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਣਾਇਆ, ਫਿਰ ਫ਼ਰਵਰੀ 1998 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 7 ਨਵੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 84 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੀਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ, ਅਤੇ 1979 ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।