ਜਥੇਬੰਦੀ
ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਹੁਣ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਟੀ)
2001 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 2003 ਦਾ ਹੁਕਮ ਰੱਦ ਹੋਇਆ; ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ 2016 ਦੀ ਸੋਧ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸਿੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਬਤ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੱਕ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਦੇਖਣ ਦੀ, ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ, ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸ਼ਬਦ 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 1944 ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਮਿਲੇ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਣੂ ਨੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਾਹਲੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਖੇ ਬਣਾਈ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਖੋਹਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਟੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੋਈ ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 2003: ਬੀਜੇਪੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਹੇਠ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 1925 ਦੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਕੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
- 2011: ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਇਹ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਹਾਊਸ ਦੀਆਂ 170 ਚੁਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਹਾਊਸ ਦੇ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਿੱਤਾ।
- ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016: ਸਹਿਜਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 2003 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, 2016 ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਉੱਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ, ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦਲ ਲਈ ਸੰਭਾਲਣੀ ਸੌਖੀ ਸੀ। ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 1.75 ਕਰੋੜ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਲੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
- 10 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ਚਾਰ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ 2011 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਡਾ. ਰਾਣੂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਰੋਤ ਅਸੀਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ 2016 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹਾਲੇ ਲਟਕ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸਰੋਤ
- Sahajdhari, The Encyclopaedia of Sikhism, Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org
- HT Explainer: What's behind excluding Sehajdharis from Sikh body polls? (Gurpreet Singh Nibber, 27 April 2016), Hindustan Times. hindustantimes.com
- Sikh outfits urge Amit Shah to expedite SGPC elections (10 October 2026), The Tribune. tribuneindia.com
- Sehajdhari Sikh Party (used for the 2001 founding, the renaming and Dr Ranu's role, which no better source gives), Wikipedia. en.wikipedia.org