ਹਰਿਦੁਆਰ

ਹਰਿਦੁਆਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਤੀਰਥ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਸ ਫੇਰੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 1504 ਅਤੇ 1505 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਖੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1504 ਤੋਂ 1505: ਪਹਿਲੀ ਉਦਾਸੀ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਏ।
• 1979: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਕੰਮ ਭੀੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਲ 1979 ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰਿਦੁਆਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਇਮਾਰਤ, ਲੰਢੌਰਾ ਹਾਊਸ, ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
• 2017: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
• 26 ਜੁਲਾਈ 2019: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਹ ਲਹਿਰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਬੱਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 2021: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੰਗੇਗਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅੱਜ: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵੇਖੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ (ਫ਼ਰਵਰੀ 2021) ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਥ ਲਈ ਹਰਿਦੁਆਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਖੋਖਲੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ।