ਮਾਝਾ

ਮਾਝਾ, ਜੋ “ਵਿਚਕਾਰਲਾ” ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਂ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਪਰਲੇ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਘਰ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਏ ਸੱਤ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਰੁਣਾ ਦਲ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਇੱਥੇ ਵੱਸੀਆਂ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਝੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 25 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਹਨ। ਆਊਟਲੁੱਕ ਇੰਡੀਆ ਇਸ ਨੂੰ “ਪੰਥਕ ਪੱਟੀ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨਦੇ ਆਏ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1539 ਤੋਂ 1552: ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਖਡੂਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
• 1604: ਰਾਮਸਰ ਵਿਖੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
• 7 ਸਤੰਬਰ 2021: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਘਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਧਰਮਸਾਲ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀਆਂ 100 ਟੀਮਾਂ ਮਾਝੇ, ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਟੀਮ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਰਹੀ।
• 13 ਅਕਤੂਬਰ 2021: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜਬਰੀ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਰਚ ਆਫ਼ ਨੌਰਥ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਸਮੰਤਾਰਾਏ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚਰਚ 150 ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ।
• 2 ਦਸੰਬਰ 2021: ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਫ਼ਰੰਟ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਮਲ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 600 ਤੋਂ 700 ਚਰਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਤੋਂ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਫ਼ਰੰਟ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 12,000 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 8,000 ਵਿੱਚ ਕਮੇਟੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਕੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ 7.68 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਨ, ਜੋ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ; ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਣਦੀ ਜੋ ਧਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
• 4 ਜੂਨ 2024: ਮਾਝੇ ਦੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਸੀਟ ਨੇ ਭਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਨ, ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਸਾਰੇ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਬਦਲੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ। ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਬਦਲਿਆ ਹੈ।