ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਭੌਰਾ
Jathedar Sadhu Singh Bhaura
1964 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10 ਜੂਨ 1978 ਦਾ ਉਹ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਵਣਜਾਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਭੌਰਾ 1964 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ, ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜੂਨ 1905 ਨੂੰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਚੱਕ ਨੰਬਰ 7 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਈ ਆਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਸਨ।
ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1923 ਤੋਂ 1925 ਤੱਕ ਕੁਏਟਾ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1926 ਤੋਂ 1928 ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1928 ਤੋਂ 1964 ਤੱਕ ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹਾਪੁੜ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਵਣਜਾਰਾ ਸਿੱਖ ਸਨ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1955 ਤੋਂ 1960: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
- 1961 ਤੋਂ 1964: ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ।
- 1964: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ।
- 10 ਜੂਨ 1978: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਵ-ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਕਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਮਗਰੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਜੂਨ 1978 ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
- 1980: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਸਮੂਹਿਕ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ; ਛੇਤੀ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 7 ਮਾਰਚ 1984 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਅਗਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਜਨੋਹਾ ਨੂੰ 2 ਮਾਰਚ 1980 ਤੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ 1978 ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਅਤੇ 1980 ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੁਣਦੀ ਹੈ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Sadhu Singh Bhaura, Jathedar (entry in the Encyclopaedia, web copy), The Encyclopaedia of Sikhism (ed. Harbans Singh), Punjabi University, Patiala. thesikhencyclopedia.com
- Rivalry between Sikhs & Nirankaris is almost a century old (Chitleen K. Sethi, 20 November 2018), ThePrint. theprint.in
- Jathedar of the Akal Takht (table of Jathedars, used for the next Jathedar and the date of his term only), Wikipedia. en.wikipedia.org