ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (ਐੱਸਕੇਐੱਮ)

ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ (ਐੱਸਕੇਐੱਮ), ਭਾਵ “ਸਾਂਝਾ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ”, ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2020 ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 7 ਨਵੰਬਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ)। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਕੇਯੂ (ਰਾਜੇਵਾਲ), ਬੀਕੇਯੂ (ਏਕਤਾ ਉਗਰਾਹਾਂ), ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬੀਕੇਯੂ (ਸਿੱਧੂਪੁਰ), ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਬੀਕੇਯੂ (ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਦ ਵਾਇਰ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 32 ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਗਿਣੀਆਂ। ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ, ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕੌਮੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 26 ਨਵੰਬਰ 2020: ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੰਘੂ, ਟਿਕਰੀ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਧਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• 26 ਜਨਵਰੀ 2021: ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਟਰੈਕਟਰ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਨਸਰਾਂ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋੜਿਆ ਹੈ” ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰਾਂ ਸਿਰ ਲਾਇਆ।
• 29 ਨਵੰਬਰ 2021: ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤਿੰਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
• 9 ਦਸੰਬਰ 2021: ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਮੋਰਚਾ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (ਐੱਮਐੱਸਪੀ) ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ, ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਸੀ। ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਗਭਗ 715 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ ਸੀ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 700 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ।
• 2021 ਦਾ ਅਖ਼ੀਰ ਅਤੇ 2022: ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ 2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਐੱਸਕੇਐੱਮ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ) ਬਣਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੋਰਚਾ (ਕੇਐੱਮਐੱਮ) ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਡੱਲੇਵਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਬਣੇ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 2024: ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਦਾ “ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ” ਮਾਰਚ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐੱਸਕੇਐੱਮ 16 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ “ਭਾਰਤ ਬੰਦ” ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 24 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ, ਡੱਲੇਵਾਲ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਏ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਧੜੇ ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
• 26 ਨਵੰਬਰ 2024 ਤੋਂ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025: ਐੱਸਕੇਐੱਮ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ) ਅਤੇ ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮੰਚ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਡੱਲੇਵਾਲ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਾਰੰਟੀ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂਪੰਚਾਇਤ ਵਿਖੇ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਦੇ ਦਿਨ 130 (ਪੀਟੀਆਈ, ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ), 131 (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ) ਜਾਂ 132 (ਡੈਕਨ ਕ੍ਰਾਨਿਕਲ) ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ।
• ਫ਼ਰਵਰੀ 2026: ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਤਰਿਮ ਵਪਾਰ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅੱਗੇ “ਮੁਕੰਮਲ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ 12 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਆਮ ਹੜਤਾਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਹੁਣ ਦੋ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਐੱਸਕੇਐੱਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਵਾਲ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕੇਐੱਮਐੱਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਐੱਸਕੇਐੱਮ (ਗ਼ੈਰ-ਸਿਆਸੀ), ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੱਲੇਵਾਲ ਅਤੇ ਪੰਧੇਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।